El-Raye Gazetesi

Amerika İle İran Arasında Anlaşmanın Eşiğine Mi Gelindi?

Üstad Esad Mansur’un Kaleminden

Amerika, tabiri caizse “bir çıkmaz ve karmaşanın” içine düşmüş; işler birbirine girmiş ve iyice sarpa sarmıştır. Bir yandan İran'a kesin bir darbe indirmekle tehdit ediyor, ama bu, hedefine ulaşmak için yeterli olacak mı? Öte yandan müzakereler ve bir anlaşma imzalanmasını talep ediyor?

Megalomanlığa tutulmuş olan başkanı Trump, Çin'e gidiyor; fakat bunu, Çin'in İran'a baskı yaparak kendi şartlarını kabul ettirmesini sağlamak için boynu bükük (ezik) bir şekilde yapıyor; ama eli boş geri dönüyor. Ayrıca (Trump), “Amerikan ve Çin bakış açılarının birbirine çok benzediğini” iddia etti; ancak “İran konusunda herhangi bir hizmet talebinde bulunmadığı” eklemesinde bulundu. Bu da Çin’in İran’a baskı yaparak onunla ticari alışverişi durdurma hedefini gerçekleştiremediğini gösteriyor; aslında bu ticari alışveriş, Amerika’nın İran’a yönelik yaptırımlarının ihlali anlamına gelmektedir. Nitekim Çin, yaptırımlara uymamakta ve İran’ın petrol ihracatının yaklaşık %80’ini satın almaktadır.

Bu benzerlik, Beyaz Saray’ın 14/5/2026 tarihinde yayımladığı şu açıklamada ortaya çıkmaktadır: “Çin Devlet Başkanı, Hürmüz Boğazı’nın askerileştirilmesine ve kullanımına ücret uygulanmasına yönelik herhangi bir girişime karşı olduğunu vurguladı; ayrıca iki ülke, İran’ın asla nükleer silaha sahip olamayacağı konusunda mutabık kaldı.” Bu meseleler, boğaz üzerinde herhangi birinin kontrol kurup gemilerine ücret dayatmasını istemeyen Çin’in çıkarına sayılır; ayrıca Çin, İran’ın nükleer bir devlet olmasını da istemiyor; çünkü İran’ın İslami bir ülke olması nedeniyle gelecekte kendisi için bir tehlike oluşturabileceğini düşünüyor. Çünkü Çin, İslam'ın küresel bir süper güç olarak geri dönmesinden korkmaktadır; onun bu korkusu; kendi içindeki Müslümanlara yönelik baskılarında ve Orta Asya'da Rusya ve bölge ülkeleriyle imzaladığı Şanghay Anlaşması vasıtasıyla İslami gruplara karşı yürüttüğü savaşta açıkça görülmektedir

Çin Dışişleri Bakanlığı da Amerika’nın bildirisine bir cevap olarak 15/05/2026 tarihinde bir açıklama yayımladı ve bu açıklamada şöyle dedi: “Hiç yaşanmaması gereken bu çatışmanın sürdürülmesi için hiçbir neden yoktur. Çin; enerji arzını ve küresel ekonomiyi ciddi şekilde sarsan (etkileyen) bu savaşı sonlandıracak bir anlaşmaya varılması yönündeki çabaları desteklemektedir.” Bunun anlamı şudur: Çin, İran’a karşı bir savaşa karşı çıkmaktadır; çünkü Amerika'nın, kendisine (Çin'e) karşı konumunu güçlendirecek bir zafer elde etmesini istememektedir.

Çin Devlet Başkanı’nın cevabı, Rusya Devlet Başkanı Putin kendisini ziyaret ettiğinde geldi ve iki lider, 20/5/2026 tarihinde ortak bir bildiri yayımlayarak şöyle dediler: “Bazı ülkelerin küresel meseleleri tek taraflı olarak yönetme, kendi çıkarlarını tüm dünyaya dayatma ve diğer ülkelerin egemen kalkınmasını sömürgecilik çağının ruhuyla sınırlama yönündeki girişimleri başarısız olmuştur.” Bu da Trump'ın Çin'de hedefini gerçekleştirmediğini teyit etmektedir; zira Rusya ile yayımlanan bu ortak bildiriyle, Amerika'nın (Çin'den) talepleri reddedilmiştir.

Amerika Çin’den umudunu kesmiş ve müzakerelerin yeniden başlaması ve bir anlaşma imzalanması için Pakistan’daki ajanlarını yeniden harekete geçirmiştir; bunun üzerine Amerika’ya olan güçlü bağlılığı nedeniyle onun güvenini kazanan Pakistan’ın fiilî yöneticisi Ordu Komutanı Asım Münir 23/5/2026 tarihinde İran’ı ziyaret etmiş ve İran Cumhurbaşkanı, Dışişleri Bakanı, Meclis Başkanı ve Devrim Muhafızları’ndan bazı yetkililerle görüşmüştür. Nitekim Pakistan Ordusu, “komutanının Tahran'da son derece verimli görüşmeler gerçekleştirdiğini ve bu görüşmelerin, savaşı sona erdirecek nihai bir mutabakata varılması yolunda teşvik edici bir ilerlemeyle sonuçlandığını” belirtmiştir.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, “İran‘ın, Amerika ile haftalar süren görüşmelerin ardından yakınlaşmaya yönelik bir eğilim gözlemlediğini” duyurmuştur. Ancak bu, önemli meselelerde mutlaka bir uzlaşıya varıldığı anlamına gelmemekte; aksine iki taraf arasında kabul edilebilir bir çözüme ulaşmayı hedeflemektedir; ayrıca bu son aşama, nükleer dosyanın veya yaptırımların ayrıntılarını kapsamamaktadır; bunların ele alınması ise Washington ile bir mutabakata varıldıktan sonra gerçekleşecektir. İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması meselesi müzakere masasında yer almakta olup, nükleer dosyanın ele alınması ise müzakerelerin sonraki aşamalarına bağlı olarak 30 ila 60 gün içinde başlayacaktır; bu arada Pakistan görüşmelerde resmi bir arabulucu konumundayken, Katar da bu görüşmelerin kolaylaştırılmasına yardımcı olmaya çalışmaktadır.”

ABD Başkanı 23/5/2026 tarihinde, “İran ile Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yol açacak bir barış anlaşmasına ilişkin mutabakat zaptının büyük bir kısmı üzerinde müzakere edildi. Yakında açıklanacak” dedi. Dışişleri Bakanı Rubio şöyle dedi: "Önümüzdeki saatlerde dünyanın iyi haberler duyma ihtimali var, özellikle de Hürmüz Boğazı konusunda."

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de onları şu sözleriyle takip etti: “İran ile Amerika arasındaki bir sonraki görüşme turuna çok yakında ev sahipliği yapmayı umuyoruz.” Pakistan Dışişleri Bakanı İshak Dar ise şöyle dedi: “Amerika ile İran arasındaki müzakerelerde, olumlu ve kalıcı bir sonuca varılması imkanına dair iyimser olmak için nedenler sunan bir ilerleme kaydedilmiştir.” Ayrıca ABD Başkanı Trump’ı ve onun diyalog ile diplomasiye olan bağlılığını övdüler. Oysa İran’a yönelik saldırganlığıyla suçlar işleyen ve Yahudi varlığının, Lübnan’a yönelik saldırısını ve Gazze’de soykırım işleyip onu yıkmasını destekleyen Trump’dır.

Washington Post gazetesi, Pakistanlı bir yetkilinin şu sözlerini aktardı: “Pakistan ordu komutanı, görüşmelerde tartışılan iki temel mesele olan Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve İran’ın nükleer programının geleceği arasındaki görüş ayrılıklarını daraltmaya çalıştı.” Gazete ayrıca, “İranlı yetkililerin, savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varılıncaya ve Hürmüz Boğazı yeniden açılıncaya kadar nükleer programla ilgili görüşmeleri ertelemek istedikleri” eklemesinde bulundu.

Tüm tarafların açıklamalarından, Amerika ile İran arasında olası bir anlaşmanın olduğu anlaşılmakta olup bu anlaşma, savaşın durdurulması, Hürmüz Boğazı’nın durumu ve İran nükleer programı müzakerelerinin ertelenmesi hakkında olacaktır.

Fars ve Tesnim haber ajansları, “Anlaşma taslağının, savaşın her iki taraf ve bölgedeki müttefikleri tarafından durdurulmasını öngördüğünü” belirtti. Bu, Amerika'nın Yahudi varlığının İran’a ve bölgedeki müttefiklerine saldırmasını engellemesini de kapsıyor. Ayrıca “İran'ın petrol, gaz ve petrokimya ürünlerine yönelik yaptırımların kaldırılması ve ilk aşamada dondurulmuş varlıklarının bir kısmının serbest bırakılmasını” da kapsamaktadır.

Bu da Amerika'nın savaşında başarısız olduğunu göstermektedir; zira aslında başlangıçta var olmayan ve kendinin sebep olmasıyla ortaya çıkan Hürmüz Boğazı meselesini tartışmaya başlamıştır; oysa boğaz zaten açıktı, askerileştirilmemişti ve herhangi bir ücret de alınmıyordu. Aslında Amerika’nın hedefi İran'ın nükleer programını ortadan kaldırmak ve onu tabi bir devlete dönüştürerek boyun eğdirmekti ama bunu gerçekleştirememiştir.

Nitekim İran, varlığını koruyabilecek, Amerika’nın baskılarına direnebilecek ve onun tüm şartlarını kabul etmeyecek bir konuma gelmiştir. Bu da hem kendi duruşunu, hem de İran'a baskı yapılmasını reddeden ve onunla ticari ilişkileri sürdürmekte ısrar eden Çin’in duruşunu güçlendirmiştir; nitekim bu ticari ilişki, Amerika ve Avrupa‘nın yaptırımlarının gölgesinde İran'ın kendisini finanse edebilmesi açısından çok önemlidir. Ayrıca Rusya'nın Amerika'nın savaşına karşı çıkan ve Çin ile yakınlaşmak için çalışan duruşu da vardır; zira Amerika, bu iki ülkenin arasını ayırmada başarısız olmuştur. Aynı şekilde iki taraf arasında bir anlaşmanın tamamlanmasına katkıda bulunma gerekçesiyle, İran'ın kendisine yönelik saldırılarını unutan Katar'ın harekete geçmesi de söz konusudur.

Böylece Amerika; Somali, Irak ve Afganistan'daki kayıplarının ardından Müslümanlarla girdiği bir diğer askeri savaşı da kaybetmiş oldu. Ancak Amerika’nın siyasi olarak yenilgiye uğratılması için çalışmak gerekir; yani ister siyasi bağlılık, ister onun yörüngesinde hareket etmek, isterse başka bir şekilde olsun onun siyasi nüfuzunun devam etmemesi gerekir; ayrıca Amerika, Müslümanların gözünde de küçülmüştür. Bu da Müslümanların, Allah’ın izniyle yakında Nübüvvet Minhacı üzere İkinci Raşidi Hilafet kurulduğunda Amerika’yı yenilgiye uğratıp onu bölgeden kovmaya muktedir olduklarını teyit etmektedir.

Kaynak: El-Raye Gazetesi - 601. Sayı - 27/05/2026