سه شنبه, ۱۰ ربیع الاول ۱۴۴۲هـ| ۲۰۲۰/۱۰/۲۷م
ساعت: مدینه منوره
Menu
القائمة الرئيسية
القائمة الرئيسية

د رایجو پیسو صرافي او حواله

  • خپور شوی په فقهي

(ژباړه)

پوښتنه:

السلام علیکم ورحمت الله وبرکاته!

زما پوښتنه دا ده چې د پیسو بدلول له قبض او له یوه ځایه بل ته له حوالې پرته جواز لري؟ د بېلګې په توګه: زه غواړم چې له صرافۍ ۱۰۰۰ دیناره واخلم، له صراف سره مې هوکړه وکړه او ټول هغه څيزونه چې په دغه مجلس کې مو هوکړه پرې کړې وه، ورته ومې سپارل. د پیسو له قبض پرته مې نوموړي ته وویل چې پیسې یوه ټاکلي ځای ته حواله کړه. ایا دغه کار روا دی، که تقابض (د دواړو لورو قبضه کول) پکې شرط دی؟ الله سبحان وتعالی دې تاسو ته نصرت درکړي.

ځواب:

 وعلیکم السلام ورحمة الله وبرکاته!

دغه پوښتنه یواځې د حوالې په اړه نه ده، بلکې تر څنګ یې د صرف معامله هم ده؛ ځکه تا په نورو پيسو دینارونه اخیستي، مثلاً: تا۳۰۰۰ ریاله پر ۱۰۰۰ دینارو ورکړي، وروسته غواړې چې حواله یې کړې. یعنې لومړی تبادله وه، وروسته حواله.

خو د مختلفو پیسو تبدیلي لازمه ده چې لاس په لاس او فوري تقابض (اخیستنه) وي، له دې پرته حرامه ده، لکه څنګه چې په لاندې حدیث کې ویل شوي:

بخاري له سلیمان بن ابي مسلم نه روایت کړی چې و یې فرمایل: له ابومنهال نه مې په فوري بڼه د پیسو په پيسو یا لاس په لاس تبادلې په اړه وپوښتل، نوموړي وویل: ما او شریک مې یو څيز لاس په لاس او بل مو په نسیه (هغه معامله چې قېمت یې په پور وي) وپېرل، براء بن عازب رضی الله عنه موږ ته راغی او ترې ومو پوښتل، نوموړي وویل: ما او شریک مې زید بن ارقم دا ډول معامله کړې وه او په هکله مو یې له رسول الله صلی الله علیه وسلم نه پوښتنه وکړه، هغه ځواب راکړ:

«مَا كَانَ يَدًا بِيَدٍ، فَخُذُوهُ وَمَا كَانَ نَسِيئَةً فَذَرُوهُ»

څه مو چې فوري او لاس په لاس معامله کړي، وایې خلئ او څه مو چې په نسیه معامله کړي، پرې يې ږدئ.

مسلم له مالک بن اوس بن حدثان څخه روایت کړی، چې ویې فرمایل: ما دا خبرې پيل کړې چې څوک درهمونه بدلوی؟ طلحه بن عبید الله رضی الله عنه چې له عمر بن خطاب رضی الله عنه سره و، وویل: خپله طلا دې موږ ته راوښیه، کله چې زموږ خادم راغی، راشه، پیسې دې درکوم. حضرت عمر رضی الله عنه وفرمایل: داسې نه ده، قسم په الله متعال چې يا به یې پیسې یې ورکوې او یا به یې طلا بېرته ورکوې، ځکه رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي:

«الْوَرِقُ بِالذَّهَبِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ رِبًا، إِلَّا هَاءَ وَهَاءَ»

            له لاس په لاس تبادلې پرته نقره پر طلا، غنم پر غنمو، وربشې پر وربشو، خرما پر خرما بدلول سود دی.

مسلم له عباده بن صامت رضی الله عنه نه روایت کړی، چې رسول الله صلی الله علیه وسلم و فرمایل:

«اَلذَّهَبُ بِالذَّهَبِ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ، وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ، مِثْلًا بِمِثْلٍ، سَوَاءً بِسَوَاءٍ، يَدًا بِيَدٍ، فَإِذَا اخْتَلَفَتْ هَذِهِ الْأَصْنَافُ، فَبِيعُوا كَيْفَ شِئْتُمْ، إِذَا كَانَ يَدًا بِيَد»

طلا له طلا، نقره له نقرې، غنم له غنمو، وربشې له وربشو، خرما له خرما او مالګه له مالګې سره لاس په لاس (مساوي او حضوري) معامله کېږي، کله چې پورتنیو اجناسو توپیر درلود، نو څنګه چې غواړئ هغسې معامله وکړئ، په دې شرط چې لاس په لاس وي.

د "یَدًا بِیَدٍ" معنی یعنې لاس په لاس راکړه ورکړه وشي، لکه څنګه په یوه وخت کې یو ریالونه قبض کوي، بل دینارونه. له قبض وروسته یې مطلوب ځای ته حواله کړه، که د دغه کس له لارې وي که د بل. احیاناً که پوښتونکی پوښتنه کوي چې د پیسو د قبض لامل تر هغه وخته چې دغه پیسې حواله کېږي، څه دی؟

لامل یې د رسول الله صلی الله علیه وسلم احادیث دي، ځکه په حدیثو شریفو کې په دې اړه واضح او مؤکد دلالت شته، چې هېڅ ډول تېروتنه او غموض نه پکې لیدل کېږي. د لاس په لاس او تقابض پر وجوب په صریحو او قطعی الدلاله عباراتو حدیثونه راغلي او دغه الفاظ "هاء بهاء" و "يدا بيد" یعنې فوري لاس په لاس قبض کول پر تقابص خورا واضح دلالت ګڼل کېږي، چې نه تعلیل مني او نه تأویل. دا هغه څه وو چې زه پرې پوه شوی یم. الله متعال غوره او با حکمته پوه دی. 

ستاسو ورور عطا ابن خلیل ابو رشته

د مطلب ادامه...

د سرو زرو پېر او پلور

  • خپور شوی په فقهي

(ژباړه)

پوښتنه:

السلام علیکم و رحمة الله و برکاته!

ښاغلی شیخ صاحب! الله سبحانه وتعالی دې تاسو ته خیر در کړي. څنګه چې تاسو پوهیږئ چې د مهلت په ډول د سرو زرو پېر او پلور سم نه دی، بلکې لاس په لاس پېرل او پلورل کېږي. په حدیث شریف کې هم دې موضوع ته اشاره شوې. ایا دغه قاعده له ګاڼو (زېوراتو) سره هم سمون خوري او که نه؟

د دې پوښتنې موارد په لاندې ډول دي:

هغه سره زر چې پېرل او پلورل کېږي؛ د بېلګې په توګه: ګاڼې د ۱۸ عیار ډوله سرو زرو څخه دي، نه د ۲۴ عیار له ډوله. ۲۴ عیار ډوله سره زر هغه سوچه سره زر دي چې له زرګرۍ وروسته ۹۹ سلنه سره زر ترې لاس ته راځي؛ خو ۱۸ عیار ډوله سره زر بیا هغه سره زر دي چې ۷۵ سلنه یې سره زر دي او پاتې برخه یې معدني مواد؛ لکه مس او هغه وسپنه ده چې د زر ګرۍ لپاره چمتو کېږي او کېدای شي له معدنه د لاسته راغلو سرو زرو په څېر رنګ ورکړل شي. نو دا ډول ګاڼې زرګر د هغه وزن پر اساس چې لري يې د سرو زرو له قېمته ګران پلوري؛ ځکه چې زرګر د خپلې زرګرۍ پیسې هم پرې وراچوي.

نو ایا ګاڼه په دغه حالت کې د سوداګرۍ د وسایلو په څېر (چې سره زر پکې وي) په پور یا په مهلت پېرل او پلورل کېدای شي؟ که د سرو زرو د زیاتوالي پر بنسټ تل د ۷۵ سلنه سرو زرو حکم لري؟                                  

بل دا چې زرګر ګاڼې لکه لاس بند په لوړه بیه پلوري. په هغه کې د کولپ په څېر  وړه ټوټه وي، چې هغه د سرو زرو نه ده، بلکې له پلاتین، زرګون او یا دې ته له ورته موادو څخه وي. له زرګري شوي څيز سره یوځای تلل کېږي، په وزن کې حسابېږي او د سروزرو په بیه پلورل کېږي. نو د دې وړې ټوټې پلورل سم دي او که یې د بیې بېلول اړین دي؟ که هغه د زرګرۍ له اجورې څخه وشمېرل شي؟ په دې اړه ستاسو نظر څه دی؟

ځواب:

وعلیکم السلام و رحمة الله وبرکاته!

تر ځواب وړاندې ستاسو په نظر پوه شوم چې په سودي برخو کې د احکامو په بدلون کې د یوې برخې ښه والی او د بلې برخې بدوالی نه مراعات کېږي.

سودي برخې هغه موارد دي چې د نسایي په حدیث کې عباد بن صامت رضی الله عنه له رسول الله صلی الله علیه وسلم روایت کړي، چې فرمایلي یې دي:

«الذَّهَبُ بِالذَّهَبِ تِبْرُهُ وَعَيْنُهُ وَزْنًا بِوَزْنٍ، وَالْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ تِبْرُهُ وَعَيْنُهُ وَزْنًا بِوَزْنٍ، وَالْمِلْحُ بِالْمِلْحِ، وَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ، وَالْبُرُّ بِالْبُرِّ، وَالشَّعِيرُ بِالشَّعِيرِ، سَوَاءً بِسَوَاءٍ مِثْلًا بِمِثْلٍ، فَمَنْ زَادَ أَوِ ازْدَادَ فَقَدْ أَرْبَى»

(سنن نسائی: ۷/۲۷۶)

سره زر د سرو زرو،‌  کاني ټوټه یې د کاني ټوټې او سوچه یې د سوچه په مقابل کې وزن شي او په ورته بڼه نقره هم. مالګه د مالګې، خرما د خرما، غنم د غنمو، وربشې د وربشو، هر جنس یو له بل سره برابر او مساوي بدل شي. چاچې زیات لاسته راوړل او چا چې  زیات ورکړل، نوموړي سودي معامله تر سره کړې ده.

نو هر کله چې تاسو پېرل او پلورل کول، نو له دغو سودي برخو څخه یو باید مثل په مثل وي، نه د عالي پر وړاندې، نو یوه پیمانه ښه خرما پر د دوو پیمانو خرابو خرماوو  بدلولو روا نه دي. یوه پیمانه ښه غنم پر دوو پیمانو خرابو او ناپاکو غنمو بدلول سم نه دي او همداراز وربشې، مالګه او سره زر هم په دغه حکم کې شاملېږي. نو پر همدې بنسټ د یوې ټوټې سوچه سرو زرو بدلول پر یوه نیمه ټوټه ناسوچه سرو زرو سم نه دي، باید مثل په مثل (پر خپل اصلي وزن) بدل شي.

دا د تبادلې ځانکړي حکمونه دي چې په ځینو ځایونو کې د معاملو حکمونه له سرو زرو سره مختلف دي. د بېلګې په ډول: په زکات کې سوچه سرو زرو او نقرې ته اعتبار ورکول کېږي. نو په زکات کې د سرو زرو ۲۴ عیار ټوټه د ۱۸ عیار ډول سرو زرو ټوټې سره توپیر کوي چې تلل کېږي. د ۲۴ عیار سوچه سرو زرو د نصاب کچه ۸۵ ګرامو ته رسېږي، خو د ۱۸ عیار سرو زرو نصاب بیا له دې نه ډېر دی، ځکه چې ربعه یې له داسې موادو سره ګډه ده چې هغه سره زر نه دي. په دې مانا چې په ۱۸ عیار سرو زرو کې ۴/۳ مه برخه د ۲۴ عیار سرو زرو له ډول څخه سوچه سره زر شته دي. نو پر همدې بنسټ د ۱۸ عیار سرو زرو د زکات نصاب د ۳/۱  برخه سوچه سره زر دي (۱۱۳.۳۳) ګرامه کېږي.

نو که څوک د ۲۴ عیار سرو زرو له ډول څخه ۸۵ ګرامه سوچه سره زر ولري، د نصاب څښتن بلل کېږي. کله چې یو کال پرې تېر شي، له وزن څخه یې باید په سلو کې ۲.۵ برخه زکات ورکړي. خو که څوک ۸۵ ګرامه، ۱۸ عیار ډوله سره زر ولري، د نصاب څښتن نه بلل کېږي، تر هغه چې ۱۱۳.۳۳ ته نه وي رسېدلي. کله چې پر یاده کچه یو کال تېر شي، څښتن یې باید له وزنه په سلو کې ۲.۵ مه برخه زکات ورکړي، ځکه په سرو زرو کې اعتبار همغه سوچه سره زر دي.

خو د هغه د تبادلې په برخه کې یې ځانګړي حکمونه لري، کله چې هغه د سودي معاملې له برخې وي، که پاک وي که ناپاک، ښه وي او که بد، سوچه وي او که له بل شي سره ګډ. نو په دغو ټولو مواردو کې په هغه صورت کې چې پېرل او پلورل له سودي جنس څخه وي، واجبه ده چې مثل پر مثل بدل شي، خو په دغه شرط چې پاک سره زر له ناپاکو سره یو ځای او ګډ وي. یعنې دواړه له یو بل څخه بېل نه وي او همداراز هغه څه چې له سرو زرو سره ګډ وي، ډېره برخه یې باید سره زر وي، نو په دغه صورت کې د پاکو سرو زرو اطلاق پرې کېږي.

د پورتنیو مواردو په اړه دلیل د ابو سعید خدري رضی الله عنه حدیث دی چې ویې ویل: بلال رضی الله عنه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته په داسې حال کې  راغی، چې ښه خرما ورسره وه. رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل:

مِنْ أَيْنَ هَذَا؟

دا دې له کوم ځایه راوړه؟

بلال رضی الله عنه وویل: له ما سره خرابه خرما وه، د رسول الله صلی الله علیه وسلم لپاره مې د هغې خرما دوې پیمانې پر یوه پیمانه ښه خرما وپلورلې. رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

«أَوَّهْ عَيْنُ الرِّبَا، لَا تَفْعَلْ وَلَكِنْ إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَشْتَرِيَ التَّمْرَ فَبِعْهُ بِبَيْعٍ آخَرَ، ثُمَّ اشْتَرِ بِهِ»

(رواه مسلم: ۳/۱۲۱۵)

اوف دا په خپله سود دی، دا کار مه کوه، خو که ته غواړې چې خرما وپېرې او وپلورې، هغه په یوه بیه وپلوره او په بله یې وپېره.

همداراز له ابو سعید خدري او ابو هریره رضی الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی علیه وسلم په خیبر کې یو کس ته دنده ورکړه، هغه کس رسول الله صلی الله علیه وسلم ته ښه خرما راوړه، رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل:

«أَكُلُّ تَمْرِ خَيْبَرَ هَكَذَا؟»

ایا د خیبر ټوله خرما همداسې ده؟

هغه کس وویل: نه په الله قسم اې رسول الله صلی الله علیه وسلم! موږ د دغه خرما یوه پیمانه پر دوو پیمانو او دوې پیمانې پر درېیو پیمانو اخلو. رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

«لاَ تَفْعَلْ، بِعْ الجَمْعَ بِالدَّرَاهِمِ، ثُمَّ ابْتَعْ بِالدَّرَاهِمِ جَنِيبًا» (متفق عليه)

دغه کار مه کوه، ټولې خرماوې پر څو درهمو وپلوره، وروسته پر هغو درهمو ښه خرما واخله.

په همدې قاعده کې ټولې اړوندې سودي برخې شاملېږي. همداراز د اقتصادي نظام د کتاب په ۲۶۴ ام مخ کې داسې ویل شوي: کله چې یو څوک له بل چا څخه یو کره دینار پر د دوو کوټه (خرابو) دینارونو وپېري، دا کار روا نه دی. که یې یو دینار د سپینو زرو پر درهمونو واخیست، وروسته یې هغه په دوو کوټه درهمو وپلوره، دا د ابو سعید خدري رضی لله عنه د حدیث پر بنسټ روا دی، چې ویې ویل: بلال رضی الله عنه رسول الله صلی الله علیه وسلم ته په داسې حال کې  راغی، چې ښه خرما ورسره وه. رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل:

«مِنْ أَيْنَ هَذَا؟»

دا دې له کوم ځایه راوړه؟

بلال رضی الله عنه وویل: له ما سره خرابه خرما وه، د رسول الله صلی الله علیه وسلم لپاره مې د هغې خرما دوې پیمانې پر یوه پیمانه ښه خرما وپلورلې. رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

اوف دا په خپله سود دی، دا کار مه کوه، خو که ته غواړې چې خرما وپېرې او وپلورې، هغه په یوه بیه وپلوره او په بله یې وپېره.

همداراز له ابو سعید خدري او ابو هریره رضی الله عنهما څخه روایت دی چې رسول الله صلی علیه وسلم په خیبر کې یو کس پر يوه کار وګوماره. هغه کس رسول الله صلی الله علیه وسلم ته ښه خرما راوړه، رسول الله صلی الله علیه وسلم ورته وویل:

«أَكُلُّ تَمْرِ خَيْبَرَ هَكَذَا؟»

ایا د خیبر ټوله خرما همداسې ده؟

هغه کس وویل: نه په الله قسم، اې رسول الله صلی الله علیه وسلم! موږ د دغه خرما یوه پیمانه پر دوو پیمانو او دوې پیمانې پر درېیو پیمانو اخلو. رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

دغه کار مه کوه، ټولې خرماوې په څو درهمو خرڅې کړه، وروسته په هغو درهمو ښه خرما واخله.

نو له پورتنیو دلیلونو څخه په تبادله کې  ټولې سودي برخې روښانه کېږي، چې مثل په مثل دې تر هغه وخته وشي چې د یاد شي ښه والی لکه په حدیث کې چې وویل شول، پر خپل حال پاتې شي، دا توپیر نه کوي چې سره زر د سرو زرو، نقره د نقرې، غنم د غنمو، وربشې د وربشو او یا مالګه د مالګې په مقابل کې وي.

د همدغه حکم پر بنسټ ستاسو د پوښتنې لپاره ځواب په لاندې ډول دی:

زرګري شوې ګاڼې د سرو زرو او نقرې له هر ډول عیار څخه چې وي، د هغه د بدلولو پر وخت باید له خپل جنس (مثل په مثل) سره بدل شي؛ د بېلګې په توګه: د ناخالصو سرو زرو بدلول له لاس بند او نورو ګاڼو سره که له ۲۴ ډول عیار څخه وي او که له ۱۸، نو اړینه ده چې مثل په مثل وي، په هغه کې زیادت سم نه دی. که زرګري شوي هم وي، ګټه یې نه روا کېږي. همداراز ویلي شوي سره زر د پورتني حالت په څېر مثل په مثل بدلېږي، په هغه صورت کې چې پېرونکي او پلورنکي د مثل په مثل هوکړه نه وي کړې او دا په داسې صورت کې کېږي چې د سرو زرو ټوټه په نقدو پیسو وپلورل شي او په نقدو پیسو لاس بند واخیستل شي.

د سرو زرو لاس بند د اخیستلو پر وخت د کولپ په نامه ټوټه چې ورسره ګډه هم نه ده، شته ده او له لاس بنده یې لرې کېدل هم شوني دي، نو په دغه حالت کې دې دا ټوټه ترې لرې شي، سره زر دې په یوازې توګه وتلل شي او په خپل جنس (مثل په مثل) دې وپلورل شي. د هغې ټوټې پېر و وپلور دې د دواړو لورو تر منځ په هوکړه وشي. دا هم په هغه حالت کې کېږي چې د سرو زرو د لاس بند پېر و پلور پر سرو زرو وي.

خو که ته غواړې چې د سرو زرو لاس بند واخلې او په هغه کې له سرو زرو پرته کومه بله ټوټه وي او ته یې په نقدو پیسو اخلې، نو دا درته سمه ده چې په هره بیه چې د دواړو تر منځ هوکړه وشوه، ویې پېرې. که یې ټول د هغې بیې په بدل کې وزن کړ چې هوکړه یې درسره کړې، په دې کې هم ستونزه نشته، ځکه چې په دغه ځای کې پېر و پلور په دوو مختلفو جنسونو شوی. یعنې که ته غواړې لاس بند په کاغذي پیسو واخلې، نو په دغه صورت کې پلورنکي ته دا سمه ده چې ټول لاس بندونه په هغو کې له ګډو شیانو سره وتلي او وروسته یې په هغه بیه چې تل یې ته پېرې، له سرو زرو پرته په نقدو پیسو په هغه بیه وپلوري چې هوکړه یې درسره کړې.

ستاسو ورور عطا بن خلیل ابورشته

د مطلب ادامه...

د ځمکې د اجارې په بدل کې مال اخیستل

  • خپور شوی په فقهي

(ترجمه)

پوښتنه:

السلام علیکم ورحمت الله و برکاته!

ښاغلی شیخ صاحب! د الله سبحانه و تعالی په امن کې دې وې. د دوو تنو تر منځ په ګډه د ځمکې د کرنې په اړه پوښتنه لرم، یعنې ځمکه د یوه او کرنه یې بل کوي.

په دې نه پوهېږم، چې ایا دغه مضارعه ده او جواز لري؟ ډېرو ځوانانو دغه مضارعه وګڼله او ځینو روا کار وباله، ان تر دې چې د ځمکې خاوند کولای شي، خپله ځمکه د کرنې د درې کلونو په موده وپلوري.

ځواب:

وعليكم السلام ورحمة الله وبركاته!

د کرنې لپاره د ځمکې اجاره ورکولو ته مزارعت ویل کېږي، چې د حرمت په اړه یې ډېردلیلونه راغلي دي. په صحیح بخاري له ابوهریره رضی الله عنه نقل کوي، چې رسول الله صل الله علیه وسلم فرمایلي:

«مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ لِيَمْنَحْهَا أَخَاهُ فَإِنْ أَبَى فَلْيُمْسِكْ أَرْضَهُ»

هر څوک چې ځمکه لري، باید ویې کري او یا دې یې خپل ورور ته ورکړي، که یې ورور ته ورنه کړه باید ویې ساتي.

له جابر رضی الله عنه روایت دی چې رسول الله صل الله علیه وسلم وفرمایل:

«أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسـلم نَهَى عَنِ الْمُخَابَرَةِ»

(رواه مسلم)

چې رسول الله الله صل الله علیه وسلم د ځمکې له مضارعت څخه ډډه کړې.

همدا رنګه په صحیح مسلم کې له جابر رضی الله عنه روایت دی چې رسول الله صل الله و علیه وسلم وویل:

«نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسـلم أَنْ يُؤْخَذَ لِلْأَرْضِ أَجْرٌ أَوْ حَظٌّ»

رسول الله صل الله علیه وسلم له دې چې ځمکه دې په اجوره او یا هم د حاصلاتو په یوه برخه ورکړل شي، ډډه کړې.

له رافع ابن خدیج څخه روایت دی چې ویې ویل: موږ د رسول الله صل الله علیه وسلم په وخت کې مزارعت کاوه چې ناڅاپه د رسول الله صل الله علیه وسلم ځینې ترونه موږ ته راغلل او ویې ویل: رسول الله صل الله و علیه وسلم موږ له هغه کاره چې ډېره ګټه یې درلوده منع کړو، خو د رسول الله صل الله و علیه وسلم اطاعت مونږ ته ګټور دی. رافع  وویل: ومې پوښتل چې هغه څه دي؟ هغوی وویل: چې رسول الله صل الله و علیه وسلم فرمایلي دي:

«مَنْ كَانَتْ لَهُ أَرْضٌ فَلْيَزْرَعْهَا أَوْ فَلْيُزْرِعْهَا أَخَاهُ وَلَا يُكَارِيهَا بِثُلُثٍ وَلَا بِرُبُعٍ وَلَا بِطَعَامٍ مُسَمًّى» (رواه ابوداوود)

هر څوک چې ځمکه لري، باید په خپله یې وکري او یا دې یې خپل ورور ته وکري او هغه دې د حاصلاتو  په یو پر درېیمه برخه، یو پر څلورمه برخه او یا د په معینو خوراکي توکو په کرایه نه ورکوي. 

د نسائی په مسند(سنن) کې له اسید ابن ظهیر څخه روایت دی چې پیامبر صل الله علیه وسلم وویل:

«نَهَى رَسُولُ اللهِ صلى الله عليه وسـلم عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ، قُلْنَا: يَا رَسُولَ اللهِ! إِذًا نُكْرِيهَا بِشَيْءٍ مِنْ الْحَبِّ، قَالَ: لا، قَالَ: وَكُنَّا نُكْرِيهَا بِالتِّبْنِ، فَقَالَ: لا، وَكُنَّا نُكْرِيهَا عَلَى الرَّبِيعِ، قَالَ: لا، ازْرَعْهَا أَوْ امْنَحْهَا أَخَاكَ»

رسول الله صل الله و علیه وسلم د کرنیزې ځمکې له کرایه ورکولو څخه منع کړې، ومو ویل: که هغه په دانه (د حاصلاتو په یوه برخه) په کرایه ورکړو؟ ویې ویل: نه کیږي. د حدیث راوي زیاته کړه؛ ورته مو وویل: که یې په واښو  په کرایه ورکړو؟ ویې ویل: نه کیږي. بیا یې زیاته کړه؛ ومو ویل: که یې د ربېع (په وړوکې چینه یا د اوبو په یوه برخه) په کرایه ورکړو؟ ویې ویل: نه کیږي. یا یې په خپله وکره او یا دې یې ورور ته ور وبښه.

له یادو حدیثونو څخه جوته شوه چې مزارعت د ځمکې په اجاره ورکول دي، که څه یې اجوره د ځمکې ځینې حاصلات وي او یا هم کوم بل شی؛ خو د مزارعت حرمت ترې جوتېږي. هغه څه چې له دغو دلیلونو ښه څرګندېږي، هغه د ځمکې بدله ورکول دي چې جواز نه لري، په ځانګړي ډول د مسلم له حدیث څخه چې په اړه یې صراحت لري:

چې رسول الله صل الله و علیه وسلم منع کړې چې ځمکه دې د حاصلاتو په یوه برخه په اجوره ورکړل شي.

او همدا رنګه د بخاري رحمة الله علیه په حدیث کې راغلي:

څوک چې ځمکه لري باید یې خپله وکري او یا دې اجازه ورکړي چې ورور یې وکري.

همدارنګه د نسائي په حدیث کې راغلي دي:

...هغه وکره یا دې یې ورور ته وروبښه.

نو ځکه د ځمکې بدله اخیستل جواز نه لري.

د یادو څېړنو او څرګندونو په ترڅ کې هغه څه چې ستاسو په پوښتنه کې راغلي دا دي، چې له لومړي کس سره ځمکه ده او دویم کس هغه کري... په دې سره ځمکه د مال اعتبار ځان ته اخلي او د مزارعت حکم پرې پلی کېږي. چې د مشارکت نوم ورکول به یې په حکم تاثیر ونه کړي او همغه مزارعت بلل کېږي، نو جواز نه لري. او همدا راز دغه مسئله که مزارعت د درې کلونو په ترڅ کې او یا وروسته له هغه وي، په شرعي حکم یې تاثیر نه کوي، ځکه چې شرعي حکم خپله عقد ته متوجه دی، نو څنګه چې ځمکې ته مال او یا نغدې پیسې بدله وټاکل شوه، په هر ډول چې وي باطل دي؛ همداراز په پورتنیو ذکرشوو دلیلونو سره په ښکاره ډول څرګندېږي.

ستاسو ورور عطا بن خليل ابورشته

 

د مطلب ادامه...

له پټو کامرو څخه د ګتې اخیستنې حکم

  • خپور شوی په فقهي

(ژباړه)

پوښتنه:

السلام علیکم ورحمت الله وبرکاته! 

زما پوښتنه په پلورنځیو او عامه ځایونو کې له پټو کامرو څخه د ګټې اخیستنې د حکم په اړه ده؛ ایا دا جواز لري چې یو کس د پټو کامرو د تصویر په دلیل سره د غلا په جرم محکمه شي؟

ځواب:

وعلیکم السلام ورحمت لله وبرکاته!

ستاسو پوښتنه له دو برخو څخه تشکیل شوې ده، لومړۍ پوښتنه دې لهپټو کامرو څخه د ګټې اخیستلو د حکم په اړه کړې ده او دویمه دا چې هغه تصویرونه چې د پټو کامرو په واسطه اخیستل کیږي، ایا دا شهادت شمېر کیږي یا کنه؟

ستاسو د پوښتنې لومړۍ برخه: د پټو کامرو حکم په شرعي قاعده کې (په دغه څیزونو کې اصل اباحت دی تر هغه وخته چې د هغه د حراموالي لپاره شرعي دلیل نه وي راغلی) شته دی او په دې اړه الله سبحانه وتعالی فرمایي:

[أَلَمْ تَرَوْا أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ(لقمان: ۲۰)

ژباړه: ایا و مو نه لیدل چې الله سبحانه وتعالی هغه څه چې په ځمکه او اسمانونو کې دي، ستاسوتابع (مسخر) کړي دي.

 او د الله سبحانه وتعالی دغه قول:

[وَسَخَّرَ لَكُمْ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِنْهُ]  (الجاثیه: ۱۳)

او هغه څه چې په اسمانونو او ځمکو کې دي، ټول د الله سبحانه وتعالی دي چې ستاسو لپاره یې مسخر (تابع) کړي دي.

نو د پټو کامرو د حراموالي لپاره کوم دلیل نشته او اصلي حکم یې اباحت دی؛ خو کله چې مباح څیزونه په حرامو عملونو کې کارول کیږي، دغه کارول حرام دي. څنګه چې شرعي قاعده ده: « الوسيلة إلى الحرام حرام» (د حرامو وسیله د حرامو لپاره ده)

همدارنګه بله قاعده:

«كل فرد من أفراد المباح، إذا كان ضاراً أو مؤدياً إلى ضرر، حرم ذلك الفرد وظل الأمر مباحاً» 

ژباړه:هر هغه مباح چې مضر شي، حرام دي او پاته مباحونه پر خپل حال پاته کیږي.

نو پټې کامرې که په داسې چارو کې وکارول شي؛ لکه: له غلا څخه د مخنوي لپاره د عامو سوداګریزو پلورنځیوتصویر اخیستل، د حرکت د څارنې لپاره پر سړکونو د پټو کامرو لګولاو دې ته ورته نورو ځایونو کې، په دې ټولو حالتونو کې یې کارول رواه دي. خو که د خلکو د کړنو د څارنې لپاره وکارول شي او یا د کور دننه د ځینو مسایلو د لیدنو لپاره ترې ګټه واخیستل شي، په داسې حالتونو کې بیا د پټو کمرو کارول حرام دي. پر دې دلیل سره چې د خلکو پر کړنو او حرکتونو څارنه د الله سبحانه وتعالی د دغه قول پر بنسټ حرامه ده.

«وَلَا تَجَسَّسُوا» 

له ډېرو بدو شکونو څخه ډډه وکړئ.

همدارنګه ابوداود له نبي کریم صلی الله علیه وسلم نه روایت کوي چې وې فرمایل:

«إِنَّ الْأمِيرَ إِذَا ابْتَغَى الرِّيبَةَ فِي النَّاسِ أَفْسَدَهُمْ»

هر کله چې امیر د خلکو په منځ کې د بې باورۍ په لټه کې شو، هغوی به فاسد کړي.

د خلکو پر ځانګړي ژوند او عورتونو څارنه هم حرامه ده. هغه څه چې مسلم له حضرت ابوهریره رضی الله عنه څخه روایت کوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم وفرمایل:

                  «مَنِ اطَّلَعَ فِي بَيْتِ قَوْمٍ بِغَيْرِ إِذْنِهِمْ، فَقَدْ حَلَّ لَهُمْ أَنْ يَفْقَئُوا عَيْنَهُ»                

هر څوک چې له اجازې پرته د چا کورته وګوري، د کور څښتن ته روا ده چې سترګې یې ړندې کړي.

او ستاسو د پوښتنې دویمه برخه: هغه تصویرونه چې د پټو کامرو په واسطه اخیستل کیږي، شرعاً جواز نه لري؛ څنګه چې شهادت یې پر هغه جرم وي او شرعي شواهد چې پر شرعي ادلې دلالت کوي؛ په څلور ډوله دي: اقرار، قسم، شهادت او لیکل شوي اسناد؛ له دغه څلور ډوله شرعي بینې څخه بله بینه نشته. د دغې ادعا لپاره دلیلونه په دې ډول دي:

اقرار: امام بخاري له زید بن خالد او ابوهریره رضی الله عنهم نه روایت کوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم و فرمایل:

«وَاغْدُ يَا أُنَيْسُ إِلَى امْرَأَةِ هَذَا، فَإِنِ اعْتَرَفَتْ فَارْجُمْهَا»

اې انیس! د هغې ښځې خواته ور شه، که چېرته یې اعتراف وکړ، نو هغه سنګساره کړه.

قسم: ابن ماجه په خپلو خبرو کې له ابن عباس رضی الله عنه نه روایت کوي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم و فرمایل:

«لَوْ يُعْطَى النَّاسُ بِدَعْوَاهُمْ، ادَّعَى نَاسٌ دِمَاءَ رِجَالٍ وَأَمْوَالَهُمْ، وَلَكِنِ الْيَمِينُ عَلَى الْمُدَّعَى عَلَيْهِ»

که چېرته خلکو ته په یوازې ادعا سره (د څه ادعا یې چې کوله) هغوی ته ور کول کېدل، د دغو مالونو د نورې برخې ادعا یې هم کوله، خو پر مدعي شاهدي ور کونکی دی.

او هغه څه چې دار قطني له عطا او هغه له حضرت ابوهریره رضی الله عنه نه روایت کوي چې رسول الله صلی علیه وسلم وفرمایل:

«الْبَيِّنَةُ عَلَى مَنِ ادَّعَى، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ إِلَّا فِي الْقَسَامَةِ»

پر مدعي شاهدي ور کونکی دی او پر انکار کونکي قسم دی، خو په قسامه کې (هغه قتل چې قاتل یې څرګند نه وي)

او په بل روایت کې: عمربن شعیب له خپل پلار او نیکه څخه روایت کوي چې رسول الله صلی علیه وسلم وفرمایل:

«الْبَيِّنَةُ عَلَى مَنِ ادَّعَى، وَالْيَمِينُ عَلَى مَنْ أَنْكَرَ إِلَّا فِي الْقَسَامَةِ»

پر مدعي شاهدي ور کونکی دی او پر انکار کونکي قسم دی، خو په قسامه کې (هغه قتل چې قاتل یې څرګند نه وي).

شهادت:

[وَاسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجَالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونَا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَامْرَأَتَانِ] (البقره: ۲۸۲)

او دوه نارینه شاهدان ونیسئ، که چېرته دوه نارینه نه وو، یو نر او دوې ښځې له شاهدۍ ور کونکو څخه چې خوښي ور لري، شاهدان ونسئ.

لیکل شوي اسناد: د لیکل شوو اسنادو په اړه د الله سبحانه وتعالی دغه قول:

[وَلاَ تَسْأَمُوا أَنْ تَكْتُبُوهُ صَغِيرًا أَوْ كَبِيرًا إِلَى أَجَلِهِ ذَلِكُمْ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ وَأَقْوَمُ لِلشَّهَادَةِ وَأَدْنَى أَلاَّ تَرْتَابُوا إِلاَّ أَنْ تَكُونَ تِجَارَةً حَاضِرَةً تُدِيرُونَهَا بَيْنَكُمْ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَلاَّ تَكْتُبُوهَا] (بقرة: ۲۸۲)

او له لیکلو (بدهي) څخه تر رسیده پورې که لوی وي او که کوچنی، خپه کېږئ مه. ستاسو دغه لیکل د الله سبحانه وتعالی په نزد عدالت ته نېږدې او د شاهدۍ لپاره کلک او د دې لپاره چې له شک سره مخ نه شئ، ښه دي. خو دا چې راکړه ور کړه نغدي وي چې خپل په منځ کې یې لاس په لاس کوي. نو په دغه صورت کې تاسو پر دې نه ګنهګارېږئ چې هغه مو نه دي لیکلي.

دغه شرعي شواهد دي چې پر شرعي ادلې دلالت کوي، خو له دې نه پرته لکه ټاپه، د وینې تجزیه، تصویر، تعلمي سپی او داسې نور له قرائنو څخه تېری نه کوي چې د هغه په وسیله مدرک پیدا کړي، څنګه چې نه د الله سبحانه وتعالی له کتاب او نه هم د رسول الله صلی الله علیه وسلم له سنتوڅخه کوم شرعي دلیل نه شمېرل کیږي.نو دا د شرعي شواهدو له ډلې څخه نه شمېرل کیږي، همدا ډول شهادت تر هغه شرعي شهادت نه شمېرل کیږي، خو دا چې دلیل یې پر شهادت دلالت وکړي او یا دا چې په شرعي ادله کې دننه وي.

نو پر همدې بنسټ د پټو کامرو تصویرونه د شواهدو له ډلې څخه نه دي، خو دا په دې مانا نه ده چې دا هېڅ ارزښت نه لري، بلکې دا داسې موضوع ده چې پام رااړوي او د مجرم د پېژندلو لپاره لار پرانیځي. تصویرونه او هره وسیله چې مجرم پرې پېژندل کیږي، تر هغهجائز دي چې د تورن کس د ردېدو لپاره وکارول شي، خو د شاهد په توګه نه. دا د مقتول د وینا مثال لري چې وایي زه هغه ووژلم. د دې تصویرونو او داسې نورو څیزونو په وسیله له تورن کس نه پوښتنې کیږي؛ خو دا ټول بینه او شرعي شواهد نه دي. څنګه چې امام بخاري له انس رضی الله عنه نه روایت کوي:

«أَنَّ يَهُودِيًّا رَضَّ رَأْسَ جَارِيَةٍ بَيْنَ حَجَرَيْنِ، فَقِيلَ لَهَا: مَنْ فَعَلَ بِكِ هَذَا، أَفُلاَنٌ، أَفُلاَنٌ؟ حَتَّى سُمِّيَ اليَهُودِيُّ، فَأَوْمَأَتْ بِرَأْسِهَا، فَجِيءَ بِاليَهُودِيِّ فَاعْتَرَفَ، فَأَمَرَ بِهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَرُضَّ رَأْسُهُ بِالحِجَارَةِ»

یهودي د یوې نجلۍ سر په دوو تیږو کې وټکاوه، له هغې نه یې پوښتنه وکړه: دا کار چا وکړ؟ ایا فلاني؟ او یا فلاني کس؟ تر دې چې د هغه یهودي نوم یې ورته واخیست، هغه نجلۍ د سر په ښورولو سره اشاره ورته ورکړه چې هو، همدا کس دی. وروسته یې پر یهودي اقرار وکړ، وروسته رسول الله صلی الله علیه وسلم امر وکړ او د یهودي سر یې په دوو تیږو کې وټکاوه.

رسول الله صلی الله علیه وسلم چې کله له نجلۍ څخه پوښتنه وکړه چې له تا سره دا ظلم چا وکړ، هغې یهودي ته اشاره وکړه. نو پر همدې بنسټ رسول الله صلی الله علیه وسلم د نجلۍ قول شاهد ونه نیو، خو دې قول ته یې پاملرنه وکړه او د یهودي پښه یې ونیوه تر دې چې یهودی راغی او پخپله یې وویل؛ هغه وخت ووژل شو. نو په دې ځای کې د یهودي اعتراف شواهد و، نه د وژل شوي خبره. نو دې ډول قرائن او دې ته ورته نور مثالونه داسې موضوګانې دي چې هغه ته پاملرنه کیږي، نو شرعي شواهد نه بلل کیږي، خو دا چې شرعي دلیل شته وي.

ستاسو ورور عطا بن خلیل ابورشته

د مطلب ادامه...

ستونزه د متمرکز او غير متمرکز نه، بلکې د اسلامي نظام د نشتوالي ده!

خبر:

په افغانستان کې د اروپايي اتحاديې سفير فرانس مايکل ميلبين په يوه ټلوېزيوني مرکه کې ويلي چې: "د واک تر حد زيات تمركز په محلي كچه ولسواكۍ ته زيان رسولى دى". هغه زياته کړې وه؛ "چې ډېری خلک پر دې باور دي چې په افغانستان کې يو غير متمرکز نظام رامنځته او سيمه ييزه ډيموکراسي پياوړې شي". دې ته ورته د امريكا د كانګرس غړي ډانا روراباكر يو ځل بيا په «ده نشنل انټرسټ» ویبپاڼه کې د يوې مقالې په ترڅ کې ليکلي؛ چې امريكا بايد پرېکړه وکړي چې د مركزي نظام پرځاى د فدرالي نظام لپاره زمينه برابره كړي. همداراز د جان کيري د «ملي وحدت» د حکومت اجرائيه رييس ډاکټر عبدالله عبدالله د کابل په واټونو او څلور لارو کې له خپلو تصويرونو سره «په نظام کې د بدلون پر اړتيا» د ټينګار او غوښتنې پيغامونه خپاره کړي دي.

تبصره:

په ټوله کې داسې ښکاري چې د ډانا روراباکر، فرانس مايکل ميلبین او د جان کيري د دوه سري حکومت اجرائيه رييس څرګندونې په لنډ مهال ولس ته کاذبې هيلې او په اوږده راتلونکې کې د افغانستان او سيمې لپاره د تجزيې تر بريده د يوې خونړۍ سناريو د پيل خبرداری ورکوي، چې استعماري قدرتونه د خپلو ګټو سره سم ورته عامه افکار او ټولنيز احساسات برابروي. ځکه تقريباً درې کاله وروسته هم د «ملي وحدت» حکومت تر نامه لاندې د جان کيري د جوړ جاړي نسخه لا نه ده عملي شوې او آن هره ورځ د ولس ترمنځ د قومي، نژادي او ژبني درز او وېش د لا زياتېدو او واټن لامل کيږي. ولس بايد اوس د خپلې عملي تجربې له مخې هم دا ومني، چې جان کيري د افغانستان پر مسلمانانو باندې د واکمنۍ يوه غير عملي حل لاره، مګر د امريکا د اوږدمهاله استعماري ګټو لپاره ستراتيژيکه او عملي طرحه تطبیق کړې ده، ترڅو يو وېشلی، ضعيف، محتاج او په کورنيو کړکېچونو ککړ حکومت رامنځ ته کړي او د راتلونکې لپاره د افغانستان مسلمانان سره ووېشي. له همدې امله د «ملي وحدت» د حکومت د واکمنۍ هره شېبه پر افغان ولس باندې د نوي ناورين پيل دی.

د جمهوري رياست لپاره د وروستيو ډيموکراتيکو ټاکنو رسوايۍ او د اشرف غني او ډاکټر عبدالله ترمنځ د ناروا اختلاف لپاره د ښکېلاکګر جان کيري درېيمګړيتوب خلکو ته ثابته کړه، چې اشرف غني او عبدالله دواړه د خپلو قومونو، هم ژبو او هم نژادو د ګټو تر نامه لاندې د خپلو امريکايي او اروپايي بادارانو د ګټو د خونديتوب لپاره يو له بل سره ښکر اړم کړي وو. نو کله چې د هغوی باداران په معامله کې سره جوړ شول، نو د دوی ترمنځ جوړجاړی هم په ډېره آسانه توګه ترسره شو.  

هغوی د خپلو بادارانو د ګټو پر سر د اختلاف له امله يرغلګر او ښکېلاکګر کافر او د لانجې اصلي اړخ جان کيري حَکَم او درېيمګړی وګرځاوه. په داسې حال کې چې د کافرو يرغلګرو او ښکېلاکګرو حَکَميت يا درېيمګړيټوب همېشه د اسلامي امت لپاره له نفاق او خيانت څخه ډک وي او هېڅکله مسلمانانو ته خيرښېګڼه نه شي راوړلای.

له همدې امله د افغانستان مسلمان او مجاهد ولس ته اړينه ده چې د هرڅه د مخه بايد د دغو لاسپوڅو او خاينو چارواکو هويت وپېژني، چې د خپلو بادارانو د ګټو لپاره د مسلمانانو تر منځ قومي، ژبنی او نژادي تفرقه او اختلاف رامنځ ته کوي او ورپسې بايد د هغوی فکري او سياسي ضَعف او انحطاط تشخيص کړي؛ چې د الله سبحانه وتعالی «قرآن» او رسول صلی الله علیه وسلم «سنتو» او اسلامي سرچينو پر ځای خپلې ستونزې او اختلافات يرغلګرو او ښکېلاکګرو کفارو ته د حل په موخه وړاندې کوي. په داسې حال کې چې مسلمان ته جايزه نه ده، ترڅو خپلې ستونزې د کفارو پر حَکميت او درېيمګړيتوب حل او فصل کړي.  

بل پلو د افغانستان مسلمانان بايد د خپل سياسي لرليد زاويه د اسلامي عقيدې له غوښتنې سره سمه د ټول اسلامي امت او حتی بشريت تر کچې پراخه کړي. ځکه يوازې هغه مهال کولای شي په ډېره ژوره توګه په اسلامي امت کې د بېلابېلو سېکولر نظامونو لکه؛ متمرکز «رياستي»، غير متمرکز «پارلماني او فدرالي»، پاچاهي او ديکتاتوري نظامونو تجربې مطالعه کړي او وګوري چې دغو ټولو نظامونو اسلامي امت ته تر اوسه څه ورکړي دي؟! آيا هغوی ته يې سوله، ثبات، هوساينه او ډاډ راوړی، که جګړه، کړکېچ، ناورین او نا امني؟! په دې اړه د ايران «اسلامي» جمهوريت، د سعودي پاچاهي رژيم، د سوريې ديکتاتوري او د پاکستان فدرالي نظامونه تر ټولو غوره بېلګې دي، چې څه ډول د خپلو وګړو د چارو سرپرستي کوي او د خپلو مسلمانو ګاونډيانو حق څنګه ادا کوي؟!

نو ډيموکراسي که د متمرکز او يا غير متمرکز نظام له لارې پلې شي، بيا هم د مسلمانانو د شته ستونزو حل لاره نه ده. ځکه پر څه چې مسلمانان باور لري، هغه له کپيټاليزم او ډيموکراسۍ سره تناقض لري. له همدې امله په هېڅ اسلامي خاوره کې مسلمانان پر واکمن نظام باندې باور نه لري او نه هم پر هغوی باندې واکمن نظامونه، د دوی د چارو سرپرستي کوي، بلکې د مسلمانانو د وينو، شتمنيو او نواميسو په بيه يوازې خپلې او د خپلو ښکېلاکګرو کافرو بادارانو ګټې خوندي کوي. نو له همدې امله راپاڅئ او د اسلام د سپېڅلي دين پر بنسټ، د کمونيزم په څېر کفري ډيموکراسۍ ته نه ووايئ او د نبوت پر منهج د راشده خلافت د تاسيس لپاره حزب التحرير ته لاسونه ورکړئ، ځکه د اسلام له مبارک دين سره د تناقض تر څنګ مو ډيموکراسي اوس تر پنځلسو کلونو ډېره د يوه نظام په توګه تجربه کړه. کومه خير ښېګڼه؛ سوله، ثبات، هوساينه او ډاډ مو په ژوند کې احساس کړ؟! بلکې ژوند مو لا ډېر د ترور، وحشت، فحشا، فساد، وېش فتنې او قتل په واسطه له تهديد سره مخ شو، نو که د الله سبحانه وتعالی دين او د هغه حل لارو ته ور ونه ګرځئ؛ دغه سناريو ورځ تر بلې خطرناکه او لاپسې خونړۍ کيږي.

﴿... وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ... ) آل‌عمران: ١١٨(

هغوی ستاسو په اړه له هېڅ راز شر او فساد څخه ډډه نه کوي، هغوی خوښوي ترڅو تاسو په رنځ، سختۍ او زحمت کې وئ. د دښمنۍ «نښې» يې له خولو «خبرو» څخه ښکاره شوې دي؛ او څه چې په زړونو کې پټوي هغه تر دې هم لوی او مهم دي.

سيف الله مستنير

د حزب التحرير ولايه افغانستان د مطبوعاتي دفتر رييس

د مطلب ادامه...

ولې د مسلمانو ښځو او ماشومانو وينې دومره رنګ بایللی چې د امریکا د تېروتنو بیه پرې کوي!؟

(ژباړه)

خبر:

د الجزیرې ټلویزیوني شبکې د خبر له مخې ناټو ځواکونو د ۲۰۱۶ز کال د اکتوبر پر ۵مه په کندوز کې پر طالبانو بریدونه وکړل، چې له امله یې ۳۰ تنه ملکي وګړي، چې ښځې، ماشومان او نوي زیږېدلي ماشومان هم پکې وو، ووژل شول او ۲۵ نور زخمیان شول. دغو بریدونو د سیمې د خلکو غوسه راوپاروله چې په پایله کې یې لاریونونه وکړل. لاریونوالو په دغو شعارونو لکه: مرګ پر امریکا، مرګ پر ولسمشر اشرف غني، موږ له قاتلینو انصاف غواړو او د دغو ماشومانو ګناه څه وه!؟ ژمنه وکړه چې موږ په خپله د دغو قربانیانو د وینې غچ اخلو. لاریونوالو د لاریون په ډول د خپلو قربانیانو مړي د دغه ولایت د والي د دفتر مخې ته یووړل.

دا په داسې حال کې ده چې د امریکا نظامي ماموریت په ۲۰۱۴ زکال کې پای ته ورسېد او ټاکل شوې وه چې یوازې د اړتیا پر وخت له افغان ځواکونو سره د مرستې حق لري. خو برعکس د دغه هېواد نظامي عملیات تر اوسه دوام لري. د دې پېښې تړاو، امریکایي نظامیانو ویلي چې په ځینو هوایي بریدونو کې تېروتنه کېږي او په دغو عملیاتو کې هم تېروتنه شوې ده. (سرچینه: الجزیره).

تبصره:

په افغانستان کې د ترهګرو د له منځه وړلو او د دوی پر وړاندې د جګړې لپاره د ناټو بریدونه منل، ډېر احمقانه دي او دا یوه بې ځایه ادعا ده. دوی په خپله ځان ته قوانین او موخې ټاکلې او د هغو پر بنسټ هر هېواد چې وغواړي اشغالوي یې. د بېلګې په ډول: د شمالي اتلانتیک (ناټو) د تړون د پنځمې مادې له مخې د دغه تړون ټولو غړو پرېکړه وکړه، چې پر افغانستان برید وکړي. هغوی پر افغانستان د برید موخه داسې مطرح کړه: «په افغانستان کې د ناټو شتون یوازې د پانګوالي (ډیموکراسي) نظام د پراخوالي او د هغه د ارزښتونو لپاره دی؛ په دفاعي او امنیتي مسایلو کې د فکر د یووالي او یو لاس کېدو باور تر لاسه کول، د سختو اختلافونو او جګړو مخنیوی، د ملګرو ملتونو او نورو سازمانونو تر مشرۍ او رهبرۍ لاندې په یوازې توګه او یا له نورو هېوادونو سره نظامي ظرفیت او د کړکېچونو پروخت د اړتیا وړ عملیات مدیریت کول».

په وروستیو کلونو کې د افغانستان په خاوره کې د ناټو څو عملیاتو یادونه، د دغو ظالمانو د بې رحمۍ کیسه کوي او د افغانستان د مظلومو خلکو په ـ ځانګړي ډول د ښځو او ماشومانو ـ پر وړاندې د دوی له جنایتونو څخه پرده پورته کوي. په ۲۰۰۱ زکال د اکټوبر په میاشت کې ناټو ځواکونو د «کرم» کلی ویجاړ او د خلکو پر کورونو یې ۲۵ بمونه وغورځول او ۱۰۰ کسان یې په بې ډېر وحشت شهیدان کړل. دغو وینه څښونکو وحشیانو د ۲۰۰۲ زکال په جولای کې پر «کما ادو» کلي برید وکړ چې په ترڅ کې یې ۴۸ مسلمان ملکي وګړي ووژل. دغو ظالمانو د خپلو بریدونو په دوام کې د ۲۰۰۳ زکال په فبرورۍ کې په ارزګان ولایت کې لږ تر لږه ۱۷ کسان په ظالمانه ډول ووژل، چې د دغو مظلومینو ډېره برخه ښځې او بې ګناه ماشومان وو.

د ۲۰۰۴ زکال په جنوري میاشت کې د نړیوال ايتلاف ځواکونو په هلمند ولایت کې د جغتو پر کلي هوایي برید وکړ چې په پایله کې یې څلور ماشومان او اووه تنه ځوانان شهیدان کړل. د ۲۰۰۶زکال په اکټوبر میاشت کې هم دغو جنایت کونکو د دغې خاورې کابو نهه تنه ماشومان او ښځې شهیدان کړل. د دوی وژنې، جرمونه او جنایتونه په همدې کال پای ته ونه رسېدل، بلکې همدا ډول یې دوام وکړ او د ۲۰۰۷ زکال په مارچ کې یې ۲۰۰۰ پونډه بم چې کابو ۹۱۰ کیلو ګرامه کېږي، په کاپیسا ولایت کې پر یو کور وغورځاوه چې په پایله کې یې درې ماشومان او پنځه مېرمنې شهیدانې کړې. د همدې کال په مې میاشت کې امریکا په هلمند ولایت کې پر پنځو کورونو درانه بمونه وغورځول، چې په پایله کې یې له ۲۱ څخه تر ۳۸ تنو د ښځو او ماشومانو په ګډون شهیدان کړل.

د ۲۰۰۸ زکال په نومبر کې د امریکا د هوایي بریدونو په ترڅ کې په کندهار ولایت کې په لسګونو کسان ووژل شول چې د دغو وژل شوو ۳۰ تنه یې ښځې او ماشومان وو. د امریکا (B1) بم غورځونکې د ۲۰۰۹ زکال په مې میاشت کې ۱۴۷ ملکي وګړي په مرمیو ووشتل. ځینې شواهد دا ښیي چې په وژل شوو کې ۹۳ ماشومان شامل وو. د ۲۰۱۰ زکال په جولای میاشت کې د هلمند ولایت په سنګین ولسوالۍ کې د امریکا د هوایي بریدونو په ترڅ کې لسګونه کسان ووژل شول، چې د وژل شوو ډېره برخه ښځې او بې ګناه ماشومان وو. د ۲۰۱۱ زکال په فبرورۍ کې په کونړ ولایت کې د امریکایي ځواکونو د هوایي بریدونو په ترڅ کې ۶۵ ملکي وګړي ووژل شول چې په وژل شوو کې ۵۰ مېرمنې او ډېری ماشومان شامل وو. دغو وحشیانو د ۲۰۱۲ زکال په سپټمبر کې په لغمان ولایت کې ۸ تنه مسلمانې ښځې شهیدانې کړې او د بمونو په باران سره یې له ۷ څخه ډېرې مېرمنې زخمیانې کړې. د ۲۰۱۳ زکال په اپرېل کې یې د افغانستان په ختیځ کې بیا هم ۱۰ ماشومان او دوې مېرمنې په بې رحمۍ شهیدانې کړې. د ۲۰۱۵ زکال په اکتوبر کې د امریکا هوایي ځواکونو په کندوز ولایت کې د بې پولې ډاکټرانو پر روغتون برید وکړ چې په دغه روغتون کې بې پولې ډاکتران کارمندان وو او د ښځو او ماشومانو په ګډون ۴۲ تنه پکې ووژل شول.

خو په ۲۰۱۷ زکال کې هم په افغانستان او نورو مسلمانانو د ناټو بریدونه پای ته ونه رسېدل، بلکې تر اوسه په ډول ډول پلمو لکه: بښنه غواړو، تېروتنه وشوه، زموږ سرتېري رواني ستونزې درلودې او داسې نورو سره د امت وینې د اوبو په څېر څښي او د امت پر غم ګډا او خوشالي کوي. خو یاد موارد د اسلامي امت پر وړاندې د امریکا او د دوی د ملاتړو د پیل شوي فلم یوه وړه صحنه وه. ګنې هره شېبه په دغه خاوره کې د اسلامي امت پر وړاندې زرګونه جنایتونه کوي. ۱۵ کاله کېږي چې افغانستان امریکا استعمارکړی او خلک یې قرباني ورکوي؛ خو امریکا د مکارې ګیدړې په څېر د پردې تر شاه خپلې موخې پلې کوي او خلکو ته هم وایي چې تېروتنه وشوه، بښنه غواړو. یعنې د اسلامي امت وینه دومره بې ارزښته شوې چې د امریکا د تېروتنو بیه باید ورکړي.

دغه جنایت کونکي چې خپل ځانونه د امت زړه سواندي بولي او هره شېبه شعار ورکوي چې موږ غواړو د ټولو لپاره یو ډول خپلواکي تر لاسه کړو! دوی د خپل شتون لپاره د ترهګرۍ پر وړاندې د جګړې په پلمه اسلامي امت وژني. پوهېږي که اسلامي قانون پلی شي، نور نه شي پاتې کېدی، خو که يې د خپلو خلکو یو څاڅکی وینه تویې شي، هغه وخت نو د بشریت پر وړاندې جنایت شوی او باید نړۍ دغو مجرمانو ته سزا ورکړي.

 نو اسلامي امت باید د لټۍ له خوبه راپاڅېږي. د دغو جنایتکارانو او د دوی دپلویانو ټول پلانونه وپېژني. د دوی په سترګو کې خاورې ور واچوي او نور پرې نه ږدي چې دغه وحشي صفتان زموږ ماشومانو او ښځو ته زیان ورسوي او د دوی د بریدونو قربانیان شي. 

نو هېڅ مسلمان تر هغه ارام نه دی، چې ټول امت ارام او سوکاله نه شي، ځکه هر مسلمان د امت پر وړاندې د بني اسراییلو د یوه پیغمبر دنده پر غاړه لري. نو اسلامي امت باید پر قران او سنتو په منګولو لګولو خپله اجتماع بیا راژوندۍ کړي. ټولو مسلمانانو ته د امن فضا رامنځته کېدل یوازې د نبوت پر تګلاره د خلافت دولت له لارې شونې ده او بس. له دې پرته هره لاره په بله تللې او ناوړه پایلې لري. رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایي:

«مَثَلُ الْمُؤْمِنِينَ فِي تَوَادِّهِمْ وَتَرَاحُمِهِمْ وَتَعَاطُفِهِمْ مَثَلُ الْجَسَدِ إِذَا اشْتَكَى مِنْهُ عُضْوٌ تَدَاعَى لَهُ سَائِرُ الْجَسَدِ بِالسَّهَرِ وَالْحُمَّى»  (رواه مسلم)

مومنان په خوښۍ، غم او درد، مهربانۍ او زړه سوي کې د یو بدن په څېر دي. کله چې د بدن یو غړی درد وکړي، د بدن نور غړي هم ورسره په درد شي.

امانه عابد 

د حزب التحریر  مرکزي مطبوعاتي دفتر لپاره لیکل شوی

د مطلب ادامه...

غربي سیاستوال تر څو چې د اسلام پر ضد شعار ور نه کړي، په ټاکنو کې به بریالي نه شي!

(ژباړه)

خبر:

د ۲۰۱۶ زکال د ډیسمبر پر ۶مه د المان صدر اعظمې انګلامرکل په دغه هېواد کې د خپل حزب په عمومي غونډه کې په ښکاره ډول د مسلمانو ښځو په حجاب کې د نقاب او بورقې د منع کېدو غوښتنه ومنله. نوموړې په اسن ښار کې د مسیحي (CDU) ډیموکراټ حزب په غونډه کې ګډونوالو ته په خپلو څرګندونو کې وویل: «دنقاب اغوستل مناسب عمل نه دی او هر وخت چې له قانوني پلوه شونې وي، ژر تر ژره به یې مخه ونیول شي او ټول باید له دغې مسئلې خبر وي چې زموږ قوانین له کورنیو قاعدو، عزت او ابرو او حتی د دینونو تر شریعت غوره دي». دا یې  تر هغې وروسته چې اعلان یې وکړ د راتلونکي کال د فدرالي ټاکنو په څلورم پړاو کې به د صدراعظمې په توګه نومانده شي؛ د حزب له ادرسه لومړنۍ بیانیه وه.

اوس د نوموړې حزب (CDU) هڅه کوي چې په پوهنتونونو، ښوونځیو، محکمو او دولتي ادارو کې له بورقې سره د بشپړ حجاب د مخنیوي په موخه خوځښت پیل کړي. انګلامرکل د ۲۰۱۶ زکال په سپټمبر کې د صدر اعظمۍ پوسټ په لور په محلي  ټاکنو کې د (right anti-Islam populist) حزب پر وړاندې د پاملرنې وړ ماتې وخوړه. اکثریت اتباعو د مهاجرت پالیسي د نوموړې د ماتې دلیل وښوده، چې المان سلګونو زرو پنا وړونکو په ځانګړي ډول مسلمانانو ته د دننه کېدو اجازه ورکوي.

دا د مهاجرت ضد احساسات د رایو ورکونکو تر منځ هغه وخت مطرح شول چې زیاترو یې ادعا وکړه چې دغه کړنه د المان سیکولر فرهنګ او مبانیو ته لویه ضربه او ګواښ دی. اوس د بورقې او حجاب پر وړاندې د نوموړې څرګندونې خلکو، مخالفو حزبونو او د المان رایو ورکونکو ته د اسلام پر وړاندې د نوموړې سیاست د ښکاره کولو په موخه وې، چې وښیی که نوموړې بریالۍ شي؛ نو د الماني مسلمانانو پر وړاندې درېدلی شي. د حجاب او برقې پر منع د انګلا مرګل فشارونه دقیقاً په همغه اونۍ کې رامنځته شول چې د نومبر په میاشت کې د هالنډ دولت په روغتونونو، ښوونځیو، ښاري بنسټونو، ټکسي او ملي بسونو کې د بورقې د جزیي مخنیوي غوښتنه وکړه او همدا راز دغه مسله د هالنډ د راتلونکي کال د پارلماني ټاکنو په اجرایوي قوانیونو کې ځای شوه.

تبصره:

تاسو به تل هغه وخت توپیر احساس کړئ، چې کله په غربي هېوادونو کې ټاکنې په مخ کې وي، چې د سیاستوالو له مرمیو ډکې وسلې به د مسلمانو ښځو د جامو پر ضد وکارول شي او سیاستوال یې د مخنیوي وړاندیز کوي او یا د اسلام په نورو اړخونو کې داسې څیز محدودوي چې د خبرونو سرلیکنې ترې جوړیږي. په واقعیت کې د مسلمانو ښځو پر جامو برید د هغو سیاستوالو او سیکولر حزبونو په ټاکنیزو سیالیو کې یوه وسیله شوې، چې تر شا یې د رایو راټولولو هڅې کوي او یا په نورو حزبونو کې د خپل منتخب شخص رایې لوړوي. فرانسه د دې قضیې یوه نمونه ده. دغه دوبی د ولسمشرۍ ټاکنو د نوماندۍ په کمپاینونو کې یو د بل پر وړاندې د فرانسوي سیاستوالو دا سیالي وه، چې څوک به د حجاب پر ضد له سپکاوي نه ډکه بیانیه کې مخکې شي. دوی قسم یاد کړ چې د مسلمانو ښځو د حجاب پر وړاندې به تر ټولو کلک محدودیتونه ولګوي. موخه یې داسې تر سترګو کیږي چې دوی غواړي د عامو خلکو ته ځانونه د اسلام پر ضد او له اسلامه خپله وېره وښیي. دا د دې لپاره چې د اسلام پر وړاندې له خپلو سیاسي مخالفینو سره په مبارزه کې د اسلامیت په ضد د فرانسې د ښه افراطي سیکولر رهبر په توګه مشهور شي. رښتیا هم چې نن په نړۍ کې له سیاسي پلوه د غربي سیکولر سیاستوالو لپاره پر مسلمانانو ګوزار کول په یوه ښه طریقه بدل شوي چې څرنګه په ټاکنو کې د بریا لپاره له دې لارې ګټه واخلي.

انګلا مرکل چې تل یې خپل ځان خلکو ته د مهاجرینو پلوۍ، زغمونکې ښځه او ټولمنونکې صدر اعظمه ښودلی و، خو په ښکاره لیدل کېږي کله چې په ټاکنو کې له بایلنې او سختو شرایطو سره مخ شوه، نو د اسلام پر ضد یې ځان ښودنه پیل کړه. دغه حالت د سیکولرایزشن ډیموکراسۍ د بې ثباتۍ ماهیت ښیي، چې په هغه کې تاسو وینئ چې د اخلاقي ارزښتونو، ژمنو او سیکولر قواعدو لپاره دیموکراسي د فکر بدلون مومي او دغه کړنه د دوی د سیاست په بنسټ کې ده.

خو دا عمل موږ ته د دوی د سیاسي نظام له طریقې غټ خطر په ګوته کوي، چې په هغه کې حتی په عامه اصطلاح کلیدي ګوندونه او مشران یې د توجه د جلب او په ټاکنو کې د بریا لپاره د هغې بې اتقافۍ د ناوړه پایلو په پام کې نیولو پرته، د اسلام پر ضد خلکو ته په خپلو افراطي حزبونو کې په غړیتوب ورکولو دا کار کوي. دا په رایو راټولولو کې د نه پاملرنې لپاره نه دي چې د نژادپالنې او د اسلام ضد له کینې او نفرت پر ډکو اصولو او قواعدو یې ځان ټينګ کړی وي، بلکې د خپلو موخو لپاره یې دي او بس.

 پر دې سر بېره د سیاسي مخکښو حزبونو او سیاستوالو غیر سیمه ییزه ستراتیژي دا ده چې په واک کې د نشنلستو افراطي حزبونو د ننه کېدو مخه ونیسي چې له هغوی نه د خپلو سیاسي تعصبونو په لوبو کې ګټه واخلي او په ټاکنو کې د رایو تر لاسه کولو لپاره مسلمانان او مهاجرین په خپلو سیاسي لوبو کې د فوټبال د توپ په څېر کاروي. دا ډول یو غیر پیش بیني شوی د بدلون  وړ نظام هر وخت او په غیر اخلاقي ډول د فاشیستو حکامو حضور ته لار پرانیزي.

په دیموکراتیکو سیکولري نظامونو کې قوانین تل د ساتېرۍ د یوې وسیلې رول لري او له هغه نه په واک کې د پاتې کېدو لپاره ګټه اخلي. سیکولر سیاستوال حتی د خپل لیبرالیزم قوانین هم تر پښو لاندې کوي. له خپلو دې مذهبي ازادیو نه د یوې رایو د تر لاسه کولو لپاره ګټه اخلي. دوی په کافي اندازه خپل ځانونه د لیبرالېزم ارزښتونو ته ژمن بولي. د لیبرالیزم له هغو ارزښتونو څخه چې دوی د سیاسي اقدامونو لپاره مخالفت ورسره کوي، هغه د دوی د ازادیو د ردولو له امله د مسلمانانو ځپل دي. دوی له مسلمانانو دا هیله لري چې د ښاریانو په توګه له نورو ښاریانو سره د لیبرالېزم په ارزښتونو کې شریک وي.

د مسلمانو مهاجرو ضد شعارونه داښیي چې غربي او سیکولر سیاستوال خلکو ته له خپلو سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو برنامو قناعت نه شي ورکولی. هغوی د سپي غوندې سیاست غوره کړی چې ځینې وخت خپل ځانونه لېونیان بولي، کله بښنه غواړي او کله هم د خپلو موخو لپاره نور قرباني کوي، چې د خپلې فاسدې سیکولري ایډیولوژۍ ناکامۍ، چې د خلکو د ستونزو په حلولو کې ناکامه ده؛ پټې کړي. ډیموکراتیک نظامونه داسې نظامونه دي چې د نژادي تعصبونو او اجتماعي ضد ارزښتونو د رېښو په له منځه وړلو کې یې ناکامي بشپړه ښکاره ده. په حقیقت کې د هغوی سیاستوال د عامو افکارو د تر لاسه کولو لپاره د مخالفت رول لوبوي. دا د حیرانتیا ځای نه دی، ځکه د دوی قوانین د بشر په لاس جوړ شوي، چې هېڅکله د انسانانو ستونزې نه شي حلولی. خو کله چې سیاسي موخې او د واک تر لاسه کول وي، نو له هغوی نه ګټه اخلي.

نو د همدې لپاره ټوله نړۍ سیاسي بدیل ته په تمه ده چې د بشر ستونزې حل کړي. داسې سیاست چې په رښتنې او مخلص توګه د خلکو چارې تنظیم کړي،  نه دا چې د واک تر لاسه کولو په هڅه کې وي. د حزبونو رول به هم د قدرت او رهبریت د تر لاسه کولو لپاره نه وي، بلکې د هغوی موخې باید د مسلمانانو، او غیر مسلمانانو ښاریانو او ټولې نړۍ پر وړاندې د مسولیت ادا کول وي. د حکومتوالۍ نظام دا ډول د نبوت پر تګلاره د خلافت له نظام پرته بل نظام نه دی.

أَفَمَنۡ أَسَّسَ بُنۡيَـٰنَهُ ۥعَلَىٰ تَقۡوَىٰ مِنَ ٱللَّهِ وَرِضۡوَٲنٍ خَيۡرٌ أَم مَّنۡ أَسَّسَ بُنۡيَـٰنَهُ ۥعَلَىٰ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَٱنۡہَارَ بِهِۦ فِى نَارِ جَهَنَّمَۗ وَٱللَّهُ لَا يَہۡدِى ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِينَ

[توبه: 109]

ایا چا چې د جماعت بنسټ د تقوا پر ستنې او (د الله سبحانه وتعالی د فرمان له مخالفت څخه) د پرهیز او د هغه د خوښۍ د تر لاسه کولو لپاره ایښی وي، د( نوموړي کار) ښه دی او یا د هغه چا کار چې بنسټ یې د کندې پر غاړه ایښی وي؟ او د هغه په هر ځل ړنګېدو سره نوموړی د دوزخ په اور کې غورځوي. الله سبحانه وتعالی ظالمانوته په هغه څه کې چې د نوموړي خیر وي، لار ښوونه نه کوي.

ډاکتر نسرین نواز

د حزب التحریر په مرکزي مطبوعاتي دفتر کې د ښځو د برخې مسووله

د مطلب ادامه...

ښکېلاکګر وشړئ؛ تروریزم به پای ته ورسېږي

(ژباړه)

خبر:           

په ۰۸:۴۵ دقیقو یوه ځان وژونکي خپل د چاودیدونکو توکو څخه ډک موټر قیصری (ایشایس) پوهنتون ته نږدې وچاوداوه. د دغه برید موخه یو شخصي ملي بس و چې پوځیان یې لېږدول. د ترکیې د وسلوالو ځواکونو په وینا؛ په دغه برید کې ۱۳ پوځیان ووژل شول او ۴۸ نور  ټپيان شول. 

تبصره:   

له بدمرغه د هرې ورځې په سهار کیدو سره موږ د نویو دردونو شاهدان کیږو. هره ورځ موږ په خپلو سیمو کې د نویو بریدونو څخه خبریږو. وینو چې کله استانبول کله قيصري کله هم حلب یا ادلیب او یا ځیني وخت ارکان، غزه او یا هم نور ځایونه تر موخې لاندې راولي. داسې ښکاري چې هغه د قدرت خاوندان چې د دې ډول پیښو له پیښيدو څخه ورسته غندونکې بیانیې وړاندې کوي او په  ځنیو وختونو کې سختې څرکندونې کوي، له خپلو تجروبو څخه درس نه اخلي او لا تر اوسه د دې ډول پیښو له اصلي مجرمینو سره اړیکې ساتي. میندې ژاړي، د خلکو ژوند او هیلې ټولې له خاورو سره یو کیږي.

له ۲۰۰۷ څخه پر دې خوا موږ وینو چې د اساسي قانون د بدلېدو د خبر له را پورته کېدو سره سم ډېر وحشتناک بریدونه را منځته شوي. له دې وروسته چې (اې کې پي) د دولت په ځینو بنسټونو کې په ساختماني او شخصي برخو کې قوانین بدل کړل، سم له لاسه د جولای د ۱۵مې کودتا وشوه. د یادونې وړ ده چې وړاندې شوي قوانین ډېری په نظامي برخو کې وو، همداراز دوی د اساسي قانون د بدلولو اجنډا د (ام اچ پي) په ملاتړ سره راپورته کړه. وروسته له دې چې مهم کارونه یې پای ته ورسېدل د (اې کې پي) او (ام اچ پي ) پلان د ډېسمبر په لسمه پارلمان ته وړاندې شو، په هماغه شپه هغه برید چې د استانبول د بیکیټاس په ولسوالۍ کې وشو پړه یې (ټي اې کې) په غاړه اخیستې وه. انګلیش فایننشل ټایمیز دغه برید دا ډول تحلیل کړ: دغه برید ورسته له هغه واقع شو چې وړاندې شوی قانون تصویب شو دغه قانون (اې کې پي) لا ځواکمنوي، یعني (هغه به د رحب طیب اردوغان ولسمشري پیاوړې کړي) دی به د خپل دغه ځواک په مرسته وکولای شي ترکیه تر ۲۰۲۹ کال پورې رهبري کړي. د قيصرى د برید څخه ورسته د ترکیې د کورنیو چارو وزیر سلیمان سیلو وویل: د جولای د ۱۵مې له پېښې څخه څرګندیږي، چې هغه څوک چې د جولای په ۱۵ مه په ترکیه باندې په تیري کې پاتې راغلل، اوس یو بل ته لاس په لاس ورکولو سره غواړي چې ترکیه د تروریزم له لارې مایوسه کړي او د انزوا حالت ته یې بوځی.

د اساسي قانون او سیستم تغیرول د ترکیې د بنسټ ایښودونکو او د هغه انګریزي سیاست لپاره چې له دوی څخه ملاتړ کوي یوه سره کرښه ده. په دې ډول جوړجاړي سره یې تل هڅه کړې چې په ترکیه کې د امریکایي ډوله سیاست څخه مخنیوی وکړي، خو پکې پاتې راغلي. هر هغه سیستم که هغه د جمهوریت په نامه وي یا هم کوم بل سیستم وي، که هغه د انګریز د ګټو په زیان وي او یا یې هم په خطر کې اچوي، هر ډول چې کیږي دوی به ترې مخنیوي وکړي. 

دا یوه داسې لړۍ ده چې د عامو خلکو نظر د (ام اچ پي) د ملاتړ له لارې د (اې کې پي) په ګټه پای ته ورسوي، دغه موضوع په اجنډا کې وساتي او خلکو ته تر ټول پوښتنو پورې قناعت ور کړي. په هر حال دا ډول بریدونه کولای شي دا موضوع بدله او له زیات ملاتړ څخه یې مخنیوي وکړي.

د (پي کې کې) او نور تروریستي ګروپونو له لوري دا ډول بریدونه شاید عامو خلکو ته ځیني ناراحتۍ را منځته کړي. سره له دې چې (اې کې پي) له هر برید وروسته غواړي د خلکو فکرونه په خپله ګټه واړوي، خو د خلکو ناراحتي به له دې ډول بریدونو وروسته نوره هم زیاته کړي. که ټول پوښتنه په اپرېل کې ترسره شي او بریدونه هم همدا ډول جریان ومومي حالت به له بد بدتره شي.

که د اساسي قانون تغیرول رښتیا شي او کنه کومه خبره نه ده. انګریز به تر هغه دا ډول بریدونو ته دوام ورکړي ترڅو چې پخلاینه او روغې جوړې ته سره ورسیږي. دوی همدا راز غواړي چې د هېواد د اقتصاد په ضعیفه کولو سره، دولت ضعیف کړي.

دواړه بریدونه د استانبول، قيصري او همداراز د حلب ټول له یو ځای څخه پلان شوي دي. موخه یې دا ده چې ټولو اسلامي هېوادونو ته ګډوډي او غوغا راوړي. هغه سازمانونه چې دا ډول بریدونه تر سره کوي دویم لاسي قرردادي سازمانونه نه دي، بلکې هغه کافر هېوادونه دي چې د دې ټولو سازمانونو تر شا دي لکه امریکا، انګریز، روسیه او یهود؛ له همدې امله هغه څه ته چې اړتیا ده هغه دا دي چې د دغه هېوادونو سره اړیکې پرې شي، سفارتونه یې بند شي، لاسپوڅي یې یا وایستل شي او یا هم بندي شي او اسلام بیر ته را وګرځول شي.

تر هغه مو چې له اصلي او رښتنیو مجرمینو سره جګړه نه وي کړې، شونې نه ده، چې تروزیزم له مینځه یوسئ او یا یې هم پای ته ورسوئ نو که غواړئ چې تروریزم پای ته ورسوئ، باید ښکېلاکګر وباسئ. که غواړئ چې خاورې او سیمې مو له وحشت څخه پاکې شي باید د اصلي مجریمینو پر ضد مبارزه وکړئ. بې له دې که موږ کوم کار کوو په دې معنا چې موږ د غوماشو پر وړاندې مبارزه کوو چې دا اساسي حل لاره نه ده او هېڅ ځای هم نه نیسي. اساسي حل لاره یې یوازې په نبوي منهج راشده خلافت دی، چې اسلام تطبیقوي.

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر ته

موسی بیاګلو

 

د مطلب ادامه...

د یوروشیا د اقتصادي ناستې د غړیتوب لپاره پر تاجکستان د روسیې فشار

د یوروشیا د اقتصادي ناستې د غړیتوب لپاره پر تاجکستان د روسیې فشار

(ژباړه)

خبر:

په دوشنبه ښار کې د «یوروشیا په اقتصادي ټولنه کې د منځنۍ اسیا د هېوادونو ادغام؛ واقعیتونه او لرلیدونه»  تر عنوان لاندې ګرد مېز جوړ شو. دغه خپرونه په تاجیکستان کې د روسیې سفارت په ملاتړ، د مطالعاتو انسټیټیوټ پراختیایي صندوق او غیر انتفاعي بنسټ د ماموریت په وسیله کې ونیول شوه، چې دا خبر د ۲۰۱۶ زکال د نومبر پر ۲۲مه خاور خبر پاڼې خپور کړ. په دغه ګردي مېز کې شنونکو او د یوروشیا د ټولنې د غړو هېوادونو د سفارتونو استازو، د دولتي بنسټونو کارکونکو، د سوداګرۍ ټولنې او  حکومتي غیر انتفاعي سازمانونو ګډون درلود.

تبصره:

له دې ناستې وړاندې تمه کېده چې د روان کال په وروستیو کې به تاجیکستان د یوروشیا په ټولنه کې د غړیتوب وړاندیز وکړي. د روسیې فدراسیون د دوما ایالت یوه مرستیال لیند سلتسکي د دوبي په لومړیو کې په خپلو څرګندونو کې داسې وویل: «زه فکر کوم چې دوشنبې به تر راتلونکي کاله خپله لېوالتیا اعلان کړي. تاجیکستان تر بل هر هېواد په دغه برخه کې هڅې کوي». خو پر دې څرګندونو سربېره تاجیکستان له یاد سازمان سره د یوځای کېدو په اړه کومه لېوالتیا ونه ښوده چې روسیې په دې اړه په نورو تشویقي اقداماتو لاس پورې کړ، چې دغه هېواد د یوروشیا په اقتصادي ټولنه کې ګډون وکړي.

روسیې د دغه کار د تر سره کولو لپاره لاندې ګامونه واخیستل:

۱- د ۲۰۱۶ زکال د نومبر پر ۲۱مه د روسیې د تعلیمي اکاډمۍ د پایلیک شورا رییس ارینا کریموف وویل: «د تصدیق عالي کمیسون د روسیې د سیاینس او پوهنې وزارت تر څار لاندې د تاجیکستان د تعلیمي اکاډمۍ د دوکتورا او ماسټرۍ د پایلیک علمي شورا فعالیتونه ځنډولي دي.

۲- په وروستیو اونیو کې د روسیې دولت د تاجیکستان د کارګرانو ډله ییز نیول پیل کړل. دغه کړنه د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره په اړیکو کې د روسیې د نفوذ سنتي لاره ده، چې هغوی د خپلو اقتصادي او سیاسي طرحو منلو ته اړ کړي. باید یادونه وکړو چې د یوروشیا د اقتصادي ټولنې رامنځته کېدل د روسیې نوښت و، چې د پخواني شوروي اتحاد په هېوادونو کې خپل نفوذ پیاوړی او وساتي.

د یوروشیا اقتصادي ټولنې اعلان شوې موخې لاندط فکرونه پلي کوي:

  1. د قوانیونو همغږي کول.
  2. د ګډ مارکیټ رامنځته کېدل چې د مالونو د خوځښت ازادۍ، خدمتونو، پانګې او بشري ځواک ته لار هواره کړي.
  3. د ګډو ګمرکي تعرفو وضع کول.
  4. په اقتصادي سکټورونو کې د همغږي تطبیق، د واحدې پالیسۍ او هڅو شریکول.

پورتني موارد د یوروشیا د اقتصادي ټولنې رسمي موخې دي.

د دې اتحادیې د رامنځته کېدو لپاره د روسیې رښتینې انګېزې په دې ډول دي:

۱- روسیې د پوتین له واک ته رسېدو وروسته د پخواني شوروي اتحاد هېوادونه د دویم ځل تر نفوذ راوستو لپاره ګامونه واخیستل. روسیې د دې موخو د لاسته رواړو لپاره له دغو هېوادونو سره ډول ډول هوکړه لیکونه وکړل چې له هغې ډلې (CSTO,SCO) او د یوروشیا اقتصادي ټولنه ده. روسیه په دې برخه کې په ځینو هېوادونو کې بریالۍ، خو په ځنیو هېوادونو کې له ناکامۍ سره مخ شوه، لکه په اوکراین کې. د اوکراین په جنوب ختیځ کې وروستۍ پېښې دا ښیي چې روسیه د خپل نفوذ ساتلو لپاره له خپل واک نه څنګه ګټه اخلي.  روسیه د پخواني شوروي اتحاد هېوادونو په قلمروو کې د هر خوځښت په مقابل کې په دې دلیل شدید غبرګون ښیي چې له  امریکا په نفوذ کې سیالي کوي. پر دې ټولو سربېره بیا هم امریکا هڅه کوي چې په سیمه کې د روسیې نفوذ کمزوری او بېخي له منځه یوسي. لکه په ۲۰۱۷ زکال کې د روسیې د خوځښتونو پر وړاندې مرکزي ادارې ته د امریکا د فدرال له بودجې څخه د (۹۵۲) میلیونه بودیجې ځانګړي کول، دا ادعا ښیي. دغه راپور د ۲۰۱۷ زکال د فبروري پر ۹مه د امریکا د خزانې په ویبسایټ کې خپور شو. کرملین پخپل وار په دغو هېوادنو کې د خپل جیوپولیټک ځواک د پیاوړتیا لپاره د دغو هوکړو له لارې د نویو متحدینو تشکیلول پیل کړل.

2- روسیه د خامو توکو لرونکی هېواد دی، نه یو صنعتي هېواد.  ډېری تولیدي اسانتیاوې یې له پخواني شوروي اتحاد څخه په میراث وړې دي، چې نوي کولو ته اړتیا لري. نننۍ روسیې د تولیدي توکو په برخه کې نور د سیالۍ قدرت له لاسه ور کړی. دغه هېواد په کابو ټولو سکټورونو کې د ټکنالوژۍ له رکود سره مخ دی. د هغې له ډلې خپل لاسي صنایع دي چې همدا اوس مډرنې اړتیاوې، مجهز جوړښتونه، د الکترونیک لګښت، درمل جوړول، خوارکي توکي او نور څیزونه نه شي چمتو کولی. په همدې ډول د سبربانک رییس د ګاج غونډې په خبرو کې وویل: «موږ په سیالۍ کې پاتې راغلو او د ناکامو مخ پر ځوړ هېوادونو په چتر کې یو». نو د دا ډول اتحادیې په جوړېدو د پخواني شوروي اتحاد هېوادونه د  صادراتو ښه بازار کېدای شي چې روسیه خپل غیر سیالیز توکي په اسانه پکې وپلوري. پر دې سربېره، منځنۍ اسیا د روسیې لپاره له ګواښونو څخه پاکه سیمه ده او د همدې لپاره هڅه کوي چې د منځنۍ اسیا هېوادونه له ټولو شته امکاناتو سره په بشپړه توګه د خپل تابع کړي.

یادو مواردو ته په کتو  ښه واضح شوه چې هر تړون یوازې د روسیې ګټې خوندي کوي او دا د منځنۍ اسیا لپاره ګډې ګټې نه شي کېدای. تر هغه چې د ترکمنستان خاوره د خاینو مشرانو په کنټرول کې وي چې خپل ځانونه یې د اسلام او مسلمانانو پر دښمنانو پلورلي، د مسلمانانو اوسنی حالت به له کوم بدلون پرته همداسې روان وي. پر دې سربېره اسلام  له کفري هېوادونو سره دا ډول تړونونه حرام کړي، په ځانګړي ډول هغه تړونونه چې د مسلمانانو او د دوی د ګټو پر ضد وي. نو د تاجیکستان د مسلمانانو د ټولو ستونزو او مصیبتونو د حل یوازنۍ لاره په دولت، ټولنه او ژوند کې د اسلام د احکامو بیا پلي کېدل دي. د اسلام اقتصادي نظام د پانګې برابر وېش تضمینوي او د اسلام د حکومتوالۍ نظام د فساد ټولې جرړې له منځه وړي او د مسلمانانو پت او مالونه خوندي کوي چې یوازې د الله سبحانه وتعالی خوښي د دغه نظام د پلي کېدو معیار دی او د هغه پر پلي کېدو سره تر لاسه کیږي.

د حزب التحریر مرکزي مطبوعاتي دفتر

۱۴۳۸، د ربیع الاول ۲۸مه

۲۰۱۶، د ډیسمبر ۲۷مه

د مطلب ادامه...

زموږ لورانې بنديانې کېږي، خو حکام یې ننداره کوي Featured

(ژباړه)

د فلسطین د بندیانو د مطالعې مرکز وايي چې محکمې د ښځینه بندیانو د محاکمې پر مهال له کېنې ډکې فیصلې کړې، چې څلورو مېرمنو ته يې له لسو کلونو لوړ بند ټاکلی. د ریاضه الاشقر د رسنیز مرکز ویاند وايي چې اشغالګر دولت د دې لپاره پر دغو  فلسطیني مېرمنو او نجونو د بند حکم صادروي، چې له دې يې ووېروي، چې په القدس قیام کې له برخې اخیستنې ډډه وکړي او پر اشغالګرو سرتېرو ور ونه دانګي. اشغالګران خپلې دې  موخې ته د رسېدو لپاره پر ښځینه بندیانو چې کم عمره نجونې هم پکې شاملې دي، له کینې ډک حکم صادروي.

له یهودي دولت سره د فلسطین  په څو کلنه جګړه کې  له ۱۵ زرو ډېرې ځوانې فلسطینۍ مېرمنې بندي شوې. دغه اشغالګر دولت د سپین سرو، ځوانو او له ۱۸ کالو څخه د کم عمره نجونو تر منځ توپیر نه کوي. هره مسلمانه مېرمن چې په لاس ورشي، بندي کوي یې. په لومړي قیام کې د ښځينه بندیانو شمېر درې زرو ته رسېدلی و، چې په دویم خوځښت کې څه کم ۹۰۰ ته ورسېد. د نيونې او بندیانو وزارت له قوله: د ۲۰۱۶ د جون له ۱۳ مې څخه تر اوسه د یهودي دولت لخوا د ښځینه بندیانو شمېر ۶۱ مېرمنو ته ورسېد. په دې وروستیو کې محکمې پر څلورو ښځینه بندیانو له لسو کلونو لوړ د بند حکم صادر کړ. الشروق دویات چې ۱۹ کاله عمر لري، په ۱۶ کاله بند، میسون الجبلي چې ۲۲ کلنه ده، په ۱۵ کاله بند، نورهان عوض بله تنکی نجلۍ ده چې ۱۶ کاله عمر لري، په ۱۳ کاله بند او اسرا جعابس ۳۱ کلنه مېرمن ده، چې په ۱۱ کاله بند محکومه  شوې. سربېره پر دې ډېرو نورو نجونو ته ډول ډول فیصلې چې له (۳- ۷) کالو بند دی، اورول شوې دي.

دغه ځوانې نجونې د دې پر ځای چې په خپلو کورونو کې په خوندیتوب او سوکالۍ سره ژوند وکړي، دوی د اشغالګرو په بنديخانو کې شپې ورځې تېروي! د دې پر ځای چې د ښوونې او روزنې په مرکزونو کې ناستې وای او د خپل راتلونکي لپاره یې هڅې کولای؛ دوی ته په بندیخانو کې توهین او سپکې سپورې ویل کېږي. د هر عمر لرونکې ښځینه بندیانې، چې کله د تحقیق مرکز ته یووړلې شي، دوی ته هر راز شکنجې، لکه: وهل ټکول، بد رد ویل او هر ډول ځورونې ورکول کېږي. د پوښتنو او ګروېږنو پر مهال د دوی عمر، جنس او ځانګړو اړتیاوو په پام کې نیولو پرته، د دوی پر وړاندې له هر راز فزیکي او ذهني څېړنیزو اسلوبو او وسایلو کار اخلي؛ لکه په ساعتونو خوب ته نه پرېښودل، وېرول او په وحشت کې اچول...

د دغو ښځینه بندیانو ځورونه نه یوازې دا چې پای نه مومي، حتی د تحقیق له خونو وروسته چې بندي خانو ته یووړلې شي، هم  پرې ډول ډول فشارونه راوړي؛ هغوی وېروي او ترورې کوي. د بندي خانې ساتونکي په نیمه شپه کې، چې بندیانې د خوب په حال کې وي، په ډله ییزه توګه پرې راځي، زور و زیاتی ورسره کوي او پر عزت يې تېری کوي.

دا په داسې حال کې ده چې یادې مېرمنې له هر راز لومړنیو اړتیاوو څخه بې برخې دي؛ لکه: دوی ته لږ او بې کیفیته خواړه ورکول، د روغتیا لپاره يې بې کیفیته دارو کارول، د کټونو او کمپلو کمښت، په خونو کې يې کمزوري څراغونه لګول او همدارنګه دوی د لمر له روښنایۍ بې برخې کول. په خونو کې یې داسې کوچنۍ کړکۍ کارولې، چې په میلو او نورو امنیتي وسایلو پوښل شوې او هېڅ د لمر وړانګه نه ترې تېرېږي. اشغالګر دا هر څه له ښځینه بندیانو سره په داسې حال کې کوي، چې نړیوال قوانین په ځانګړې توګه د ښځو حقونه هېڅ په پام کې نه نیسي. له دغه وضیعته د کم عمره نجونو په ګډون ټولې ښځینه بندیانې ځورېږي. هغو نجونو هم خپلې اندېښنې څرګندې کړې چې عمر یې له ۱۸ کلنۍ ټیټ دی. دوی د بندي خانې د ادارې له خوا په لوی لاس د ملکي ښځینه یهودي بندیانو سره یو ځای په دې موخه اچول کېږي، چې یهودي مېرمنې برېدونه پرې وکړي، ويې وهي او د سپکو سپورو تر څنګ هر ډول سپکاوی ورته وکړي.

نو اې مسلمان امته، اې د فلسطین خلکو!

تر کله به د دغه شرمېدلي دولت دا ډول ځورونکی وضیعت دوام لري!؟  تر کله به د دې پاک لمنو مسلمانو مېرمنو پر وړاندې له تاوتریخوالي په داسې حال کې کار اخیستل کېږي، چې ټول ورته ګوري او د دوی له ډلې غوره یې په نښه او نیول کېږي؟ تر کله به فلسطین او د هغه وګړي دغه ډول ذلیله نیونې زغمي؟ تر کله به زموږ لورانې، خویندې او میندې د اشغالګر دولت په بندي خانو کې ساتل کېږي؟ کله چې ستاسې عزت، ستاسې د سترګو پر وړاندې بندي خانو ته اچول کېږي او هر ډول سپکاوی، وهل ټکول او ظلم پرې کېږي؛ ایا ستاسې احساسات نه را پاریږي!؟ ایا هغوی ستاسې پتمنې لورانې نه دي؟ ایا هغوی ستاسې عزت نه دی؟ یا مو په خپلو زړونو باندې کولپونه اچولی؟ جګړه د همدې لپاره ده چې پر مېرمنو له ستمه دفاع وکړي او عزت يې خوندي شي... وسمهال موږ په داسې حال کې یو، چې زموږ په زرګونو لورانې په بندیخانو کې اچولې شوې، مګر پر وړاندې یې هېڅ غبرګون نه ښودل کېږي. نو ویښ شئ، له خپلو خیالونو پاڅېږئ، د رسوایۍ نرم پالنګونه پرېږدئ او له حزب التحریر سره یو ځای شئ. له هغه حزب سره یو ځای شئ، چې غواړي د رسول الله صلی الله علیه وسلم پر تګلاره د راشده خلافت په تاسیس پر یادو مېرمنو او نورو مسلمانانو ظلم او ستم ته د پای ټکی کېږدي.

د حزب التحریر په مرکزي مطبوعاتي دفتر کې د مېرمنو ځانګه

د مطلب ادامه...
Subscribe to this RSS feed

اسلامي خاورې

اسلامي خاورې

غربي هېوادونه

ټول لینکونه

د پاڼې برخې