Özbekistan yasama organı –Yasama Meclisi– ülkenin Müslüman halkını ve onların İslami değerlerini hedef alan despotik bir adım daha attı. 7 Nisan’da “aşırılıkla mücadele” bahanesiyle cezaların kapsamının genişletilmesini öngören yasa tasarısı meclis oturumunun ilk oylamasında milletvekilleri tarafından kabul edildi. Bu değişiklikler yalnızca bireyleri değil, aynı zamanda devlet kontrolü dışında kalan gayri resmî yapıları ve rejimin hoş görmediği fikirlere sahip her türlü grubu da hedef alıyor.

“Aşırıcılık” kavramı, sömürgecilerin genel geçer bir silahıdır. Başsavcı Vekili B. Valiev raporunda, “aşırılık kavramının BM ve AGİT tavsiyeleri doğrultusunda gözden geçirildiğini” vurguladı. Bu da, Özbek rejiminin kendi halkını, sömürgeci kafir Batı tarafından konulan kurallara göre dizginlemeye devam ettiğini gösteriyor. “Aşırılık” terimi, İslami siyasi düşüncenin önüne geçmek ve Ümmetin kalkınmasını geciktirmek için uzun süredir kullanılan bir sindirme aracından başka bir şey değil.

Yeni yasada gayri resmi örgütlenmelerin hedef alınması, İslam’ı cami dışında öğrenmeye çalışan veya toplumun sorunlarını tartışan herhangi bir gönüllü grubun “aşırıcı” bir grup olarak yaftalayacağı anlamına geliyor. Rejim bu yolla, toplumun tüm kesimlerini korku ve mutlak baskı altında tutmayı amaçlıyor.

Rejim, ilk kez hata yapanlara kolaylıklar sağlama vaadiyle cezai müeyyidelerin “kısmen kaldırılmasından” bahsediyor. Ancak bu, ipi önce gevşetip sonra daha sıkı çekme oyunundan başka bir şey değildir! Zira toplumsal rehabilitasyon ve radikal fikirlerin düzeltilmesi gibi terimlerin arka planında, Müslümanların akidesini kırma ve onları rejime bağlı birer kuklaya dönüştürme hedefi yatıyor.

Dini aşırılıktan siyasi aşırılığa geçiş… Zira Valiyev’e göre cezalar artık sadece dini aşırıcılık için değil, sözde siyasi aşırıcılık için de kaçınılmaz olacak. Bu ise rejimin siyasi muhaliflerine ve kötü yönetimini eleştirenlere karşı açılmış yeni bir cephedir. Buna göre, her türlü siyasi talep veya reform arzusu, anayasal düzene saldırı olarak kabul edilebilecek.

Özbek rejimi; Batılı (Amerika) ülkelerin ve Doğulu despotların (Çin ve Rusya) deneyimlerine dayanarak tahtını korumak için yasaları daha da sıkılaştırmaya çalışıyor. Bu yasalar, İslam’ın özünü kavrayan ve onu hayata hâkim kılmak için çalışan Müslümanları hedef alıyor. Fakat tarih, baskı ve “aşırıcılık” yaftasının hakikati silemeyeceğini gösteriyor. Zira Müslümanların dinleri ve sorumlulukları konusundaki uyanıklıkları arttıkça, bu baskıcı yasalar da geçerliliğini yitirecektir.

Ey Özbekistan Müslümanları! Bu yasa, rejimin korktuğunun bir göstergesidir. İslam fikirlerinin daha geniş kitlelere yayıldığını ve İslam’a göre yaşama davetinin ülkenin gençleri arasında karşılık bulduğunu çok iyi biliyorlar. Bu yüzden her türlü İslami faaliyeti “aşırıcılık” adı altında yasaklamaya çalışıyorlar. Ama tarih, İslam ile savaşan her tağuti rejimin aslında kendi sonunu hızlandırdığını kanıtlamıştır. Allah’ın izniyle yakında Nübüvvet Metodu üzere Raşidi Hilafetin kurulmasıyla onların sonu gelecektir.

Bu yasa tasarısı; sömürgeci Batı’nın çizdiği çizgilerin dışına çıkamayan ve kendi Müslüman halkının akidesinden korkan korkak bir rejimin çaresizliğinin bir itirafıdır. Müslümanların fikri ve akidevi duruşunu kırmak ve onları dinlerinin gerekliliklerinden vazgeçmeye zorlamak istiyorlar. Ancak hakikatin hapishane parmaklıkları ardına gizlenemeyeceği ve kanun maddeleriyle aydın düşünceye pranga vurulamayacağı gerçeğini unutuyorlar. Bu zalimane tedbirler, Ümmetin kimliğine dönmesini engellemeye yönelik beyhude çabalardır. Zalimler sinsi planlarıyla ne kadar Müslümanları korkutmaya ve sindirmeye çalışsalar da, bu adımlarıyla sadece kendi sonlarını hızlandırmaktadırlar. Zira zulmün şiddetlendiği yerde, adalete olan susuzluk da bir o kadar artar. Müslümanlar bu sinsi tuzaklara karşı uyanık olmalı, dinlerini koruma konusunda sebat etmeli ve yalnızca Allah’ın ipine sarılmalıdırlar. Batıl ne kadar güçlü görünürse görünsün, hak geldiğinde yok olmaya mahkumdur. Allah Subhânehu ve Teâlâ şöyle buyurmuştur:

وَقُلْ جَاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ إِنَّ الْبَاطِلَ كَانَ زَهُوقاً“Yine de ki: Hak geldi; bâtıl yıkılıp gitti. Zaten bâtıl yıkılmaya mahkumdur.” ^{[İsra 81]}

يُرِيدُونَ لِيُطْفِئُوا نُورَ اللَّهِ بِأَفْوَاهِهِمْ وَاللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُونَ“Onlar ağızlarıyla Allah’ın nurunu söndürmek istiyorlar. Hâlbuki kâfirler istemeseler de Allah nurunu tamamlayacaktır.” ^{[Saff 8]}

Haber-Yorum

Avrupa’yı Ancak İslam Düzeltebilir

Haber:

Belçika Genelkurmay Başkanı General Frederik Vansina, Avrupa Birliği’nin Amerikan müdahalesi olmadan Rusya ile askeri bir karşılaşmaya hazırlanmak amacıyla Ukrayna’daki çatışmayı 2030 yılına kadar sürdürmeyi planladığını açıkladı.

Yorum:

Hiç şüphe yok ki Avrupa Birliği tüm düzeylerde gerçek bir krizin içinden geçiyor; zira onu içine girdiği karanlık tünelden çıkarabilecek devlet adamları ve siyasetçilerden yoksun olduğu gibi Rusya-Ukrayna savaşından sonra siyasi, ekonomik ve askeri krizler onu sarsmış ve durumu bocalama derecesinde kötü bir hale gelmiştir.

Avrupa birliği, gerçek değil şekli bir birliktir; buna dair en iyi kanıt ise gerçekliktir; zira Westfalya Konferansı'ndan sonra Avrupa'daki her ülkenin siyasi sınırları belirlenince birlik ikincil bir mesele haline gelmiş ve Avrupa, toprakları, dinleri ve tarihsel kökleri tek olmasına rağmen her halkın kendi kimliğiyle gurur duyması nedeniyle sahada birliği somutlaştıramamış ve aralarındaki yıkıcı savaşlar bile onları tek bir risalete sahip olan tek bir ümmet potasında eritememiştir. Hatta kapitalist ideolojiyi benimsediklerinde bile bu ideoloji onları birleştirememiş, aksine açgözlülüklerini ve bencilliklerini artırmış ve onları adeta canavarlara dönüştürmüştür; bakın işte bugün de onlar, dağınık bir haldedirler.

İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa, Amerika'nın peşinden gitmekte ve onu kader müttefiki olarak görmektedir. İşte bugün Amerika onu bir yol kenarına atmış ve Rusya karşısında onu kendi kaderine terk etmiştir, hatta onun yaşam damarı olan düşük maliyetli Rus enerji damarını bile kesmiştir; dahası her fırsatta onu zorlamakta, ona karşı kibirli davranmakta ve aşağılamaktadır.

Tüm bunlardan dolayı Belçika Genelkurmay Başkanı’nın açıklamasında şaşılacak bir şey yoktur; zira Avrupa, Amerika'nın kendilerini parçalaması için Rusya'ya bir av olarak terk ettiğinin farkındadır. Belki de Avrupa tarihsel hatalarını telafi edip en azından güvenlik veya askeri açıdan Amerika'dan bağımsız hale gelebilirdi; ancak heyhat ki, iş işten geçmiştir!

Nitekim Avrupa zayıflayıp yaşlanmış ve onun asrı geride kalmış ve zamanı da geçmiştir. Onu ancak halkının İslam’ı benimsemesi ve Allah’ın izniyle yakında kurulacak olan İslam Devleti'ne tabi olması düzeltecektir.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Dr. Muhammed Süleyman

Haber-Yorum

Pakistan Yöneticilerinin, Şeytanın Adına Arabuluculuk Yapmak Yerine Müslümanların Ülkesini Savunmaları Gerekir!

Haber:

18 Nisan 2026’da, Pakistan Mareşali ve Başbakanı, Amerika ile İran arasındaki çatışmayı sona erdirme çabalarını güçlendirmeyi hedefleyen iki ayrı diplomatik ziyaretleri tamamladı; Mareşal Asim Munir Tahran’dan ayrılırken, Başbakan Şahbaz Şerif de Türkiye’den döndü. Munir, üç gün süren Tahran ziyareti sırasında İran liderleri ve barış müzakerecileriyle bir araya gelirken Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise barış sürecini ilerletmek için Suudi Arabistan, Katar ve Türkiye’yi ziyaret etti.

Yorum:

ABD’nin İran’a karşı savaşının başlamasından bu yana, Pakistan’ın askerî ve siyasi liderliği diplomatik cepheye güçlü bir şekilde katılmıştır. Bu katılım, 7 Nisan 2026'da Trump'ın Truth Social'da, eğer İran devam eden savaşı sona erdirmek ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak için bir anlaşmaya varmazsa, o gece bütün bir medeniyetin yok olacağı uyarısında bulunduğu bir paylaşım yayınlamasıyla Amerika ile İran arasında bir arabuluculuğa dönüşmüştür.

8 Nisan 2026 tarihinde Pakistan saatiyle sabah 4:50'de, Pakistan Başbakanı X platformunda, İran ve ABD'nin müttefikleriyle birlikte Lübnan ve diğerleri de dahil olmak üzere her yerde derhal yürürlüğe girecek bir ateşkes üzerinde anlaştıklarını duyurdu. Bu açıklamanın ardından, 11 ve 12 Nisan tarihlerinde İslamabad'da İran ile ABD arasında görüşmeler yapıldı. Görüşmelerin sonunda ABD Başkan Yardımcısı, İran ile herhangi bir anlaşmaya varamadıklarını ancak nihai tekliflerini sunduklarını söyledi. 8 Nisan'da ilan edilen ateşkes 21 Nisan'a kadar devam edecek. Bu nedenle Pakistan’ın askeri ve siyasi liderliği, ateşkes sona ermeden önce bir barış anlaşmasını sonuçlandırmak için elinden gelen tüm çabayı göstermiştir.

Pakistan yönetimi, bu çabalarını İran'daki Müslümanları ve tüm dünyayı bu savaşın yıkıcı etkilerinden kurtarmak ve aynı zamanda Pakistan'ın itibarını yükseltmek için yapılan bir girişim olarak tasvir etmiştir. Oysa aslında, Trump'ın birkaç gün içinde sona ereceğini sandığı hedeflerini gerçekleştirmede başarısız olmasının ardından Amerika'yı kurtarmaya çalışmaktadır. Nitekim İran, ABD ve onun beslemesi Yahudi varlığının ilk vahşi saldırılarına karşı sadece direnmekle kalmamış, bilakis misliyle karşılık vermiştir. Bunun da ötesinde küresel petrol arzının %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nı da kapatmıştır; nitekim ABD’nin gösterdiği çabalara rağmen, NATO müttefikleri onu tamamen yüzüstü bırakıp boğazı açma konusunda destek vermeyi reddettikleri için, boğazı açmayı başaramamıştır. Bu da petrol fiyatlarının yükselmesine yol açmıştır. Bu nedenle Amerika, 38 gün süren bombardıman ve tehditlerin ardından hedeflerini gerçekleştirmede başarısız olunca ateşkesi kabul etmiş ve şimdi savaş alanında gerçekleştiremediği hedeflerini müzakereler yoluyla gerçekleştirmeye çalışmaktadır. Böylece Pakistan yöneticileri, Washington'daki efendilerine bir kez daha hizmetlerini sunmuştur.

Bu, Pakistan yöneticilerinin Amerika’nın acil yardıma ihtiyaç duyduğunda ona hizmet ettikleri ilk sefer değildir. Bu tür olaylar birçok kez olmuştur ve her cömert yardımın ardından Amerika onu aldatmıştır! Örneğin Pakistan, 1971 yılının Temmuz ayında Amerika, Çin ile temas kurduğunda da bu tür yardımlarda bulunmuştu. Nitekim o dönemde komünist blok, Sovyetler Birliği ve Çin olmak üzere iki büyük güçten oluşuyordu. Uluslararası arenada Çin, Amerika'nın başkanlığındaki kapitalist bloğa karşı her zaman Sovyetler Birliği'nin yönelimlerini takip etmiştir. Amerika’nın onları birbirinden ayırmaya şiddetle ihtiyacı vardı; ancak Çin’i Sovyetler Birliği’nin yörüngesinden çekmesine yardımcı olacak normal diplomatik ilişkileri bile yoktu. 1971 yılının Temmuz ayında, ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Henry Kissinger, Pakistan’ın yardımıyla Çin’e gizli bir ziyaret gerçekleştirmiş; bunun ardından ABD, Çin ile diplomatik ilişkilerini yeniden kurmuştu. Pakistan’ı bir arka kanal olarak kullanarak ve Pakistan Uluslararası Havayolları'na ait bir uçakla Rawalpindi'den Pekin'e yapılan ve 64 saat devam eden bu görev, 1972’de Başkan Nixon’un ziyaretine giden yolu açmış ve Amerika sonunda Çin’i Sovyetler Birliği’nden ayrılmaya ikna etmeyi başarmıştır.

Peki Pakistan, Amerika’ya yaptığı bu büyük hizmetin karşılığında ne elde etti? Aralık 1971’de Hindistan Doğu Pakistan’ı işgal ettiğinde Amerika buna karşı herhangi bir önlem almamış ve Pakistan sonunda doğu kanadını kaybetmişti... Bakın işte hizmetinin karşılığında ne kadar da büyük bir fayda elde etmiş!

60'larda General Eyüb Han, 1970'te General Yahya Han, seksenlerde General Ziya ve 2000'de General Müşerref; evet bunların hepsi Amerika'ya yardım etmişler ve efendileri Amerika'dan büyük övgüler almışlardı; ancak bir süre sonra Amerikan dış politika hedefleriyle ilgisiz hale geldiklerinde onların hepsini aldatmıştır. Aynı şey Munir ve Şahbaz için de olacaktır. Peki Pakistan'daki yönetici sınıfta ve politika yapısı çevrelerinde, duvarda yazanları gören aklı başında biri kaldı mı acaba?

Allah Subhanehu ve Teala bize, ordu içindeki muhlisler, Hilafeti kurmak için Hizb-ut Tahrir’e nusret verirlerse, yılanın başı olan Amerika’nın başını koparıp bölgemizden kovmak için büyük bir fırsat bahşetmiştir. Tüm dünya, sadece Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının bile şeytanın krallığını ve onun uluslararası düzenini korkuttuğunu görmüştür; peki Hilafet, Endonezya ile Malezya arasındaki Malakka Boğazı'ndan Mısır'daki Süveyş Kanalı'na kadar tüm su yollarını kontrol altına aldığında ne olacak acaba? İşte o zaman İslam ümmeti olarak bizler, dünya işlerine hükmedecek tek güç olacak ve insanlığı kapitalist sistemin sefaletinden kurtaracak ve herkese hidayeti taşıyacağız. Nitekim Allahu Teala şöyle buyurmuştur: إِنْ تَنْصُرُوا اللهَ يَنْصُرْكُمْ وَيُثَبِّتْ أَقْدَامَكُمْ “Eğer siz Allah’a (Allah’ın dinine) yardım ederseniz O da size yardım eder, ayaklarınızı sabit kılar.” [Muhammed 7]

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Şeyh Şahzad - Pakistan

Kırgızistan'da Siyasetin Rotası Nereye Gidiyor?

Devlet Ulusal Güvenlik Komitesi'nin eski başkanı Kamçıbek Taşiyev'in görevden alınmasının ardından, kendisiyle bağlantılı bir dizi yetkili de görevlerinden uzaklaştırıldı; ayrıca birçok milletvekili de milletvekilliğinden istifa etti. Bu ise, son beş yıldır iktidarı yöneten iki nüfuzlu ismin ittifakının resmen sona erdiğinin bir işareti olmuştur. Şu anda yaşanan olayları ve bunların gelecekteki rotalarını analiz etmeden önce, Kırgızistan'ın siyasi geçmişi üzerinde kısaca duralım.

İslam, 8. yüzyılda, Kırgızistan da dahil olmak üzere Orta Asya bölgesine ulaşmıştır; zira 751 yılında Müslüman ordusu ile Çin ordusu arasında gerçekleşen ve Müslümanların zaferiyle sonuçlanan meşhur Talas Savaşı gerçekleşmiş ve bunun sonucunda, Çin’in bölgedeki nüfuzu yaklaşık bin yıl boyunca kesintiye uğramıştı. Bu dönemde bölge, sultanlık, emirlik ve hanlık adlandırmaları altında İslam ile yönetilmiştir. 19. yüzyılın gelmesiyle birlikte Rus İmparatorluğu yükselişe geçmiş ve Orta Asya'yı işgal etme girişimine başlamıştır. 1876 yılında Kırgızistan, Rus Çarlığı'nın işgaline boyun eğmiştir. Zira Müslümanların bu işgale karşı başlattığı ayaklanmalar başarısızlıkla sonuçlanmış olup bunun başlıca nedenlerinden biri de bölgenin Osmanlı Hilafeti döneminde merkezi otoriteyle olan bağının zayıf olmasıydı.

Çarlık Rusya’sının çöküşünün ve Sovyetler Birliği’nin kurulmasının ardından, Kırgızistan ona bağlı devletlerden biri haline geldi. Böylece Kırgızistan, 1876'dan 1991'e kadar Rusya'nın doğrudan yönetimi altında kalmaya devam etti. Sovyetler Birliği dağıldığında ise Kırgızistan şekli olarak bağımsızlığını kazandı ancak Rusya'nın ülkedeki güçlü nüfuzu devam etti. Bu durum, ilk Cumhurbaşkanı Askar Akayev döneminde takip edilen ve tamamen Rusya'nın kontrolü altında olan politikalarda açıkça görülmektedir; zira Akayev, Kırgızistan'ı, Rusya'nın askeri hakimiyetindeki Toplu Güvenlik Anlaşması Örgütü'ne dahil etmiş ve ülke içinde Rus askeri üslerinin konuşlanmasına alan açmıştır. Siyasi olarak ise Sovyetler Birliği'ne alternatif olarak kurulan Bağımsız Devletler Topluluğu'na üye olmuştur. Ekonomik açıdan ise, yüzbinlerce göçmenin Rusya'ya akın etmesinin önünü açmış ve ülkenin temel ihtiyaç maddelerini Rusya'dan temin etmeye odaklanmasıyla birlikte ithalata bağımlı bir ülkeye dönüştürmüştür. Ayrıca Akayev, Rusça'ya resmi dil statüsü vererek ülkede Rus kültürünün devam etmesini sağlamıştır.

Geçen yüzyılın doksanlı yıllarının sonlarında, Rusya'nın Çeçenistan'a karşı savaşıyla meşgul olduğu sırada, Amerika İslam'a karşı savaş ilan etmiş ve Afganistan ile Irak'ı işgal etmişti. Dolayısıyla bu aşamayı, kısmen de olsa Kırgızistan'daki politikacılar üzerinde etki etme fırsatı bulmak için istismar etmiştir. Özellikle George W. Bush döneminde, Orta Asya liderleriyle ilişkiler kurmaya başlamıştır. Nitekim 2001 yılında Bişkek yakınlarında Amerikan Manas Hava Üssü açılmıştır. Rusya ise buna karşı çıkmamıştır; zira ABD’nin “İslam” adı altında yürüttüğü teröre karşı mücadele kampanyası dünya çapında zirveye ulaşmış ve Rusya, üssün açılmasını onaylayarak ABD’nin habis politikasını çevrelemeye çalışmıştır. Şüphesiz bu durum, ABD’nin nüfuzunun ülkeye girmesine zemin hazırlamıştır.

Akayev döneminde yetkililer yolsuzluğun içinde boğulmuş ve yönetim konusundaki acziyetleri ülkeyi uçuruma doğru sürüklemişti. Kötü yönetim ve rüşvetin geniş çaplı yayılmasının sonucunda yoksulluk artmış ve ekonomi durgunluk dönemine girmişti. Buna ek olarak 2003 yılında bir referandum düzenlenmiş ve anayasada değişiklikler yapılmıştır; bunun sonucunda parlamentonun rolü azalmış, cumhurbaşkanının yetkileri genişlemiş ve Akayev'in yeniden cumhurbaşkanı seçilmesinin önü açılmıştı.

Bu, bu ülkenin yönetimini üstlenenler için bir hastalık olarak görülebilir; çünkü onlar, iktidara geldiklerinde sonsuza dek iktidarda kalmaya çalışmışlardır. Sonunda referandumlar yoluyla yetkilerini genişletmeye ve başkanlık görev sürelerini uzatmaya başvurmuşlardır. Nitekim halk bu durumdan bıkmış ve 2005 yılında Akayev'i deviren bir devrim başlatmış ve onun yerine Bakiyev gelmiştir. Seçim kampanyası sırasında, kuzeyde nüfuz sahibi olan General Félix Kolov ile bir ittifak kurduğunu açıklamıştır. Kolov, Akayev döneminde siyasi nedenlerle hapse atılmış, ardından devrim sırasında serbest bırakılmıştır. Ancak bu çıkarlar üzerine kurulu ittifak bir yıl geçmeden dağılmış ve iktidarın tüm dizginleri Bakiyev’in eline geçmiştir.

Rusya, Bakiyev'in muhalefetten gelmesine rağmen, iktidara geldikten sonra taleplerini tam olarak uygulayacağını düşünüyordu; çünkü ülkedeki temel nüfuz araçları kendi elindeydi ve iktidara kim gelirse gelsin, emirlerini yerine getirmek zorunda kalacağını biliyordu. Ancak istikrarsızlık, kaos ve halk ayaklanmaları, başta Amerika olmak üzere Batılı güçlerin ülkeye girmesine zemin hazırlamıştır. Buna ek olarak, Bakiyev’in kendisi de Batı yanlısı güçlerin çevresi içinde yer alıyordu; ayrıca bu devrimden sonra Batı eğilimli diğer siyasi şahsiyetler de parlamentoya ve iktidarın kilit noktalarına yükselmiştir. Ancak daha önce de geçtiği gibi, Kırgızistan’ın Rusya ile olan askeri, siyasi ve ekonomik bağları nedeniyle, liderliği elinde tutan kişi Rusya’ya boyun eğmek zorunda kalmaktadır.

Başkanlığının ilk aşamasında Bakiyev, Rusya'nın tutumuna bağlı kalmış ve ülke ekonomisini geliştirmeye çalışmıştır. Ancak daha sonra çok yönlü bir politika izlemeye başlamış ve ülkede ABD özel kuvvetleri için bir eğitim merkezi açmaya çalışmıştır. Ekonomik düzeyde ise Çin ile işbirliğini genişletmeye başlamıştır. Ama Rusya buna razı olmamıştır; zira ABD özel kuvvetleri eğitim merkezinin açılması, doğrudan bir tehdit teşkil ettiği için Rusya açısından kırmızı çizgi mesabesindeydi. Buna ek olarak Bakiyev'in oğlu ve akrabaları önemli mevkilerde yer alıp ülkeyi istedikleri gibi yönetmeye başlamışlar, bu da halkın öfkesini uyandırmıştır. Bunun sonucunda 2010 yılında Rusya halkın hoşnutsuzluğunu istismar ederek Bakiyev'i devirmeyi başarmış ve Roza Otunbayeva başkanlığında geçici bir hükümet kurulmuştur.

Devrim biter bitmez ülkenin güneyinde çok sayıda insanın hayatına mal olan bir etnik çatışma patlak vermiş olup bu kirli çatışmanın arkasında Rusya vardı ve bu çatışma yoluyla Özbekistan’ı yeniden pençesi altına almaya çalışmıştır; çünkü Özbekistan, Rusya ile ilişkilerini kesmiş ve Amerika'ya yönelmeye başlamıştı. ABD, Kerimov'u ekonomik ve güvenlik olarak ayartmış; bu da onun ABD ile ilişkilerinin giderek yakınlaşmasına ve Rusya'dan belirgin bir şekilde uzaklaşmasına neden olmuştur. Buna binaen Rusya'nın, Kerimov'un Amerika ile yakınlaşmasına son vermesi gerekiyordu. Eğer Özbek mülteciler bu çatışma sonucunda Kırgızistan’dan Özbekistan’a geçerse, bu durum, krizi çözmek bahanesiyle Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü aracılığıyla müdahale için bir gerekçe olarak kullanılacaktı. Böylece sorun ciddi olduğundan dolayı Özbekistan bu örgüte geri dönmek zorunda kalacaktı. Ancak Özbekistan, ABD yönetiminin müdahalesi üzerine bunu reddetmiş, dahası sınırlarını mültecilere kapatmıştır. Sonuç olarak Rusya hedefine tam olarak ulaşamamıştır.

Daha önce de belirttiğimiz gibi ülkedeki istikrarsızlık durumu Batı nüfuzunun girmesine alan açmıştır ki bu fiilen de gerçekleşmiştir. 2010 yılında Otunbayeva durumu istismar ederek iktidarın liderliğini ele geçirmiş ve Tekebayev’in girişimiyle yeni bir anayasa kabul edilmiştir. Yeni anayasaya göre ülke, parlamenter bir sisteme dönüşmüş ve cumhurbaşkanının yetkileri azaltılmıştır. Bunun sonucunda Kırgızistan, Orta Asya'daki ilk parlamenter cumhuriyet olmuştur. Rusya buna razı olmamıştır; çünkü Batı yanlısı güçlerin, parlamenter sistem yoluyla yönetime gelmesine karşı çıkmakta ve iktidarın kendisine bağlı tek bir kişinin elinde toplanmasını tercih etmekteydi.

Ancak Otunbayeva'dan sonra Atambayev, Rusya yanlısı bir politika izlemiştir. Rusya'nın emirleriyle Kırgızistan, 2014 yılında Manas Havalimanı'ndaki Amerikan hava üssüne ilişkin anlaşmayı tek taraflı olarak feshettiği gibi 2015 yılında ise ABD ile olan işbirliği anlaşmasını da feshetmiş ve Rusya'nın ülkedeki ekonomik etkisini güçlendiren Gümrük Birliği'ne katılmıştır.

Atambayev de sonsuza dek iktidarda kalmaya çalıştığı için başbakanın yetkilerini genişletmiştir. Başka bir deyişle cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldıktan sonra ülkeyi perde arkasından yönetmeyi planlamıştır. Bu planı güçlendirmek için, onun ardından arkadaşı Sooronbay Ceenbekov'u iktidara getirmiştir. Ancak planları başarısız olmuş ve ittifakları çökmüştür. Ceenbekov dönemi, Atambayev ve taraftarlarının takibiyle karakterize olurken, dış politikada Rusya’ya bağımlılık daha da güçlenmiştir.

Kayda değerdir ki burada, Kırgızistan'da “bağımsızlık” kazanıldığından beri siyasi sahne, yolsuzluğa karışmış bir grup kişiden oluşmaktaydı. Bu nedenle iktidar çatışması hızlı bir şekilde servet yağmalama çatışmasına dönüşmüştür. Nitekim topladıkları serveti korumak için derhal sonsuza dek iktidarı düşünmeye başlamışlardır; bu nedenle iktidarda kalma sürelerini uzatmak amacıyla çeşitli anayasa değişiklikleri yapmaya çalışmışlardır. Bu da ülkede devrimlerin tekrarlanmasının ardında yatan en önemli faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir.

Nitekim bu ortamdan gelen Ceenbekov, bu yaklaşımı sürdürmüştür. Anayasaya göre cumhurbaşkanlığı görev süresinin müddeti altı yıl olarak belirlenmiştir. Görev süresinin sona ermesinin ardından, yeniden aday olmaya yönelik koşulları oluşturmak için yeni bir parlamentoya ihtiyaç duyulmuştur. Böylece 4 Ekim 2020'de yapılan parlamento seçimlerinde, kendisine yakın olan partilerin zaferi ilan edildi ama seçimler sırasında diğer partilerin siyasi haklarının bastırılması ve onların takip edilmesi, halkın öfkesinin tırmanmasına yol açmıştır. Zira seçim sonuçlarını reddeden partilerin destekçileri başkente akın etmiş ve hükümet binasını ele geçirmişlerdir. Ayrıca bazı kişiler hapishanelere baskın düzenleyerek tutuklu bulunan tanınmış kişileri serbest bırakmışlardır. Bunun sonucunda Merkez Seçim Komisyonu seçim sonuçlarının iptal edildiğini duyurmuştur.

Bu devrimin arkasında, eski Cumhurbaşkanı Atambayev ve Batı yanlısı siyasetçiler başta olmak üzere birçok isim olmasına rağmen, Batı'nın destekçileri durumu doğru bir şekilde değerlendirememiştir. Bunun sonucunda 10 Ekim'de yapılan milletvekilleri toplantısında, hapishaneden serbest bırakılan Sadır Caparov başbakan olarak ilan edilmiştir. O dönemde Rusya, halk desteğine sahip tarafsız bir şahsiyetle muhatap olmak zorunda kalmıştır. Nitekim 14 Ekim'de, dönemin Cumhurbaşkanı Sooronbay Ceenbekov, Caparov'un adaylığını resmen onaylamıştır. Bu dört gün boyunca Batılı destekçiler, Ceenbekov'un iktidarı devretmesini engellemek ve onu kendi taraflarına çekmek için yoğun çaba sarf etmişlerdir. 15 Ekim'den bu yana Caparov da geçici başkanlık görevlerini uygulamaya başlamıştır. 2021 Ocak ayında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Caparov cumhurbaşkanı seçilmiştir. Önceki cumhurbaşkanlarının adeti olduğu üzere 2021 yılında anayasa değişikliği için bir referandum düzenlemiştir; bunun sonucunda ülke başkanlık sistemine geçmiş ve cumhurbaşkanının, her biri beş yıl süreli iki dönem için aday olma hakkı kabul edilmiştir.

Caparov'un iktidara gelmesinde büyük rol oynayan Kamçıbek Taşiyev, 2020 yılında Devlet Ulusal Güvenlik Komitesi Başkanı olarak atanmış ve ülkedeki en nüfuzlu ikinci kişi haline gelmiştir. Taşiyev döneminde bu komitenin yetkileri çok büyük ölçüde genişletilmiş; öyle ki yolsuzluk davalarından özel aile meselelerine kadar uzanan suçları inceleyen bir kuruma dönüşmüştür. Ayrıca muhalefeti bastırmaya ve iktidara karşı çıkan herkesi, hatta sadece görüşünü ifade edenleri bile takip etmeye başlamıştır. Dolayısıyla komite, sakinlerin hoşnutsuzluğuna neden olabilecek projelerin uygulanmasında önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca “Mali Kaynakların Geri Kazanımı” projesi, yolsuzlukla mücadele sloganı altında iş adamlarını yağmalamak, eski ve mevcut yetkilileri tutuklamak ve iktidara muhalif etkili kişileri boyun eğdirmek için bir araç olarak kullanılmıştır. Bu da ülkede mutlak başkanlık yönetiminin pekişmesine katkıda bulunduğu gibi Komite Başkanı Taşiyev'in elinde muazzam bir gücün toplanmasına da imkan vermiştir. Zira etrafındaki nüfuz ve büyük maddi kaynaklar, onu daha büyük hedefler peşinde koşmaya itmiş; böylece kendisine sadık kişileri hükümet görevlerine atamış ve desteklediği adayların çoğu parlamentoya girmiştir. Yeni anayasaya göre, mevcut parlamentoya cumhurbaşkanını görevden alma hakkı verilmiştir.

Taşiyev'in hırsları çok geçmeden ortaya çıkmıştır; zira yeni milletvekilleri cumhurbaşkanının bazı girişimlerine karşı çıkmaya başladığı gibi meclis başkanı da ona karşı çıkmaya başlamıştır. Hatta “75'ler Grubu” olarak bilinen eski yetkililerinden oluşan bir grup, cumhurbaşkanlığı süresinin meşruiyetine ilişkin itirazda bulunmuşlar ve parlamentoya bir önerge sunmuşlardır; zira cumhurbaşkanı eski anayasaya göre seçilmiş olup bu da onun gelecek seçimlere aday olma imkanı hakkında yasal sorgulamalara neden olmuştur. Ülkenin yasasına göre, cumhurbaşkanının herhangi bir nedenle görevden alınması durumunda, parlamentonun başkanı geçici olarak cumhurbaşkanlığı görevini üstlenmektedir. Meclis başkanının koltuğunu Taşiyev'in desteğiyle elde ettiği bilinmekteydi. Olayların gelişimi, Taşiyev'in bu karışıklıkların ortasında cumhurbaşkanlığına göz dikmeye başladığını göstermektedir. Böylece Caparov ile birlikte iktidara gelen Taşiyev, onun yönetimi için en büyük tehdit haline gelmiştir.

Bunun üzerine Caparov, Taşiyev'in tedavi olmak üzere Almanya'ya gitmesini istismar ederek, onu görevinden uzaklaştırma kararı almıştır. Bunun ardından iktidardaki yandaşları görevden uzaklaştırılmış ve bazıları da tutuklanmıştır; ayrıca Taşiyev’in desteğiyle parlamentoya giren milletvekilleri koltuklarını bırakmaya zorlanmıştır. Sonunda iktidarda olduğu dönem boyunca yaşanan yolsuzluk vakalarıyla ilgili videolar yayınlanmış, yakınlarına karşı ceza davaları açılmış ve kendisi de İçişleri Bakanlığı'nda ifade vermiştir.

Böylece Caparov, yaklaşan seçimlerde güçlü bir rakibin ortaya çıkmasını engellemeye çalışmış ve başkanlık görev süresini uzatmanın yolunu açmıştır. Özellikle de Taşiyev'in kaynakları üzerindeki kontrolü, 2027 başkanlık seçimlerinde de kazanma şansını artırmıştır.

“İki dost” arasındaki iktidar mücadelesi konusundaki dış faktörle ilgili olana gelince; ülkede en büyük nüfuza sahip olan Rusya, Taşiyev'in görevden alınmasına kayda değer bir tepki göstermemiştir. Aksine bazı medya kuruluşları onun iktidardan uzaklaştırılmasını memnuniyetle karşılayan haberler yayınlamıştır. Bu da Taşiyev'in görevden alınmasında, Caparov'u dolaylı olarak desteklediğini göstermektedir. Buna ek olarak Taşiyev, Rusya için rahatsız edici bir figür olarak kabul ediliyordu. Birinci olarak Rusya, ülkede Batı güçlerinin istismar edebileceği bir kaosun yaşanmasından korkmuştur; bu nedenle iktidar ikilemine son vermek ve cumhurbaşkanlığı seçimlerinin sakin bir ortamda yapılmasını sağlamakla ilgilenmiştir.

İkinci olarak Taşiyev başkanlığındaki Ulusal Güvenlik Komitesi, Ukrayna savaşına katılan kişileri tutuklamış, bu savaşa katılma çağrılarını kararlılıkla durdurmuş ve savaşan tarafların sembollerinin kullanılmasına karşı sert önlemler almıştı. Hatta Komite, 2025 yılında, Oş'taki “Rus Evi”nde çalışan bir personeli ve diğer birkaç kişiyi daha paralı askerlik suçlamasıyla tutuklamıştı. Buna ek olarak sınır meselesi, Rusya’nın ülkenin iç işlerine müdahale etmesini ve baskı ve etki uygulamasını mümkün kılan araçlardan biri olmuştur. Taşiyev, bu sorunun çözümünü engelleyen tüm engelleri ortadan kaldırmış ve Tacikistan ile Özbekistan arasındaki sınır çatışmaları çözüme kavuşturulmuştur. Başka bir deyişle, Rusya’nın ülkenin iç işlerine müdahale etmesini sağlayan nüfuz araçlarından biri (geçici olarak da olsa) ortadan kaldırılmıştır.

Buna göre Caparov'un, Taşiyev'in etkisini ortadan kaldırmak için dış destekten de yararlanmış olabileceği ihtimali göz ardı edilemez. Bu nedenle Rusya'nın ülkedeki askeri ve siyasi etkisi devam edecektir. Ancak Ukrayna krizi, Rusya'yı, Kırgızistan da dahil Orta Asya'daki ekonomik projelere katılma imkânından mahrum bırakmıştır. Bunun sonucunda ülke liderliği, Çin'e güvenerek önemli ekonomik projeleri hayata geçirmeye başlamıştır. Böylelikle Çin, “yumuşak gücünü” devreye sokmuş ve ekonomik nüfuzunu giderek genişletmiştir. Örneğin Çin ile Kırgızistan arasındaki ticaret hacmi 2024 yılında 22,7 milyar Dolara ulaşmış olup 2025 yılında ise 27,2 milyar Dolara yükselmiştir. Ayrıca son beş yıl içinde Çin’in Kırgızistan’daki doğrudan yatırımları hızla artmış, bu da Çin’i ülkedeki en büyük yatırımcı haline getirmiştir. Buna ek olarak Çin’e büyük fırsatlar sunan “Kuşak ve Yol” Girişimi kapsamında Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Projesi'nin uygulanmasına başlanmıştır. Ayrıca büyük projelerin finansmanı Kırgızistan'ı büyük bir borç yükü altına sokmuştur; zira yaklaşık 9 milyar Dolar tutarındaki borcunun büyük bir kısmı Çin'e aittir. Dolayısıyla Çin'in ekonomik nüfuzunun artması beklenilmektedir; bunu da kültürel ve askeri etki takip edecektir.

Caparov'un Batı ile ilişkisi ise belirli bir mesafe korunarak yürütülmektedir. Bununla birlikte Amerika, jeopolitik durumdan yararlanarak nüfuzunu genişletmeye çalışmaktadır. Bu çerçevede Orta Asya ülkeleriyle gerçekleştirilen C5+1 formatındaki toplantıların ardından, bölge ülkeleriyle milyarlarca Dolarlık anlaşmalar imzalanmıştır. Zira Amerika ve Avrupa, bölgedeki değerli madenlere ve nadir elementlere ilgi duymaktadır. Durumlar, Batı tarafından bir slogan olarak öne çıkarılan insan hakları meselelerinin, artık ikinci sıraya gerilediğine işaret etmektedir. Bununla birlikte Caparov, halkın hoşnutsuzluğunu yatıştırmak ve gerginliği azaltmak için bazı demokratik değerleri korumaya özen göstermektedir. Ayrıca Rusya ve Çin'e tamamen bağımlı hale gelmemek için, dengeleyici bir güç olarak Batı'ya sınırlı ölçüde güvenmeye devam etmektedir.

Sonuç olarak şu ana kadar, 2027 seçimlerinde Caparov'un yeniden başkan olarak seçilmesini engelleyecek ciddi bir engel ortaya çıkmamıştır. Bununla birlikte Kırgızistan'daki siyasi gelişmelerin hızla ilerlemesi göz önüne alındığında, seçimler öncesinde durumun değişmesi muhtemeldir. Özellikle yakın zamanda görevden alınacak Taşiyev’in elinde olabilecek materyaller, muhalif politikacıların öne çıkmalarının ve durumu istismar etmelerinin önünü açabilir.

Buna ek olarak ülkede uygulanan kapitalist sistemin doğası, insanların yaşamını daha da zorlaştırmaktadır. Zira vergi artışları, yeni vergi türlerinin getirilmesi, elektrik, sıcak ve soğuk su gibi temel hizmetlerin ücretlerindeki artışlar ve temel tüketim mallarının fiyatlarındaki yükselişin tamamı, insanların hoşnutsuzluğunun artmasındaki ana faktörlerdir. Halkın refahına hizmet etmesi gereken doğal kaynaklar ise, yatırımcılar adı altında yabancılar tarafından yağmalanmaktadır. Hiç şüphe yok ki bu durum, kapitalistlerin zenginliğinin artmasına karşılık halkın yoksulluğunun artmasına yol açmaktadır. Bu da 2025 yılında gayri safi yurtiçi hasılanın 20 milyar Doları aşarak rekor seviyeye ulaşmasına rağmen, halkın yaşam koşullarının iyileşmediğini, aksine daha da zorlaştığını teyit etmektedir!

Buna göre Kırgızistan’ın, hatta Orta Asya’nın ve genel olarak da İslam ümmetinin mevcut durumu, ülkemizin sömürgeci güçler arasındaki bir çatışma sahnesine dönüşmesiyle doğrudan bağlantılıdır. Bu güçlerin hedefi, nüfuzlarını genişletmek ve servetlerimizi ve kaynaklarımızı yağmalamaktır. Bu nedenle ülke liderliğinin değişmesi gerçekliği değiştirmez; zira sömürgeci güçler bir tabiyi diğeriyle değiştirerek temel hedeflerini gerçekleştirmeye devam etmektedirler. Müslümanlar olarak bizler, bu zulmü ve sömürgecilerin egemenliğini ancak İslam temelinde birleşerek kökünden ortadan kaldırabiliriz. Ortaya atılan diğer çözümler ise ya geçicidir ya da bu güçlerin manevralarının bir parçasıdır.

Hizb-ut Tahrir Merkezi Medya Ofisi İçin Yazan
Harun Abdulhak